Лукашэнка загадаў стрымаць цэны. Што з гэтага выйдзе?

Каронавірус імкліва ахоплівае Беларусь. Пасля таго як Лукашэнка загадаў не хаваць інфармацыю па эпідэміі ў краіне, колькасць заражаных у афіцыйнай статыстыцы рэзка ўзрасла. Пік захворвання чакаюць да канца красавіка. Беларуская эканоміка і імідж уладаў коцяцца пад горку на фоне росту актыўнасці грамадзянскай супольнасці. Чым пагражае каронавірус беларускай уладзе і персанальна Лукашэнку?

Ратаваць эканоміку – першачарговая задача. Менавіта такі пасыл нясуць выказванні Аляксандра Лукашэнкі на мерапрыемствах рознага ўзроўню. Кіраўнік дзяржавы патрабуе ўжываць кропкавыя меры па барацьбе з каронавірусам, аднак жорстка падыходзіць да пытанняў эканомікі краіны.

Аляксандр Лукашэнка, кіраўнік Беларусі:

«Як у нас тут гавораць вакол – каранцін, каменданцкая гадзіна. Гэта прасцей за ўсё. Гэта мы зробім цягам содняў, але жэрці што будзем?»

Гэтае пытанне становіцца ўсё больш вострым з пагаршэннем агульнай эканамічнай сітуацыі. Так Беларусь ужо выдаткавала больш за 850 мільёнаў $ са сваіх золатавалютных рэзерваў на валютныя інтэрвенцыі для перадухілення падзення курсу беларускага рубля. Усяго ж з пачатку года рэзервы знізіліся на больш, чым паўтара мільярда долараў, а гэта цэлых 17%.

Леанід Фрыдкін, эканаміст:

«Некаторым кампаніям да зарэзу будзе патрэбна нейкая фінансавая дапамога, калі не ў выглядзе прамых датацыяў, то ў выглядзе падатковых вакацыяў, адтэрміноўкі па крэдытаванні, атрыманні льготных крэдытаў. Мы сутыкнуліся з такой парадаксальнай сітуацыяй, што ўсе тыя меры, якія да гэтага часу дзяржава адрасавала сельскай гаспадарцы і асобным прыярытэтным праектам – цэментнай галіне і дрэваапрацоўцы – сёння неабходныя ўсяму малому прыватнаму бізнесу».

Аднак дзяржава ідзе іншым шляхам і замест максімальнай падтрымкі малому і сярэдняму бізнесу з мэтай перадухілення масавага закрыцця фірмаў і росту беспрацоўя пакуль што ўводзіць дзяржаўнае рэгуляванне коштаў на яшчэ большы пералік тавараў, сярод якіх мясныя кансервы, кава, запалкі, мыла, маскі і антысептыкі. Плануюць стрымаць рост коштаў, а з вялікай верагоднасцю атрымаюць пустыя прылаўкі і добрую глебу для карупцыі.

Лукашэнка настроены ісці да канца ў барацьбе з каронавірусам

Павел Усаў, палітолаг:

«Я сумняваюся, што Лукашэнка адважыцца пайсці на нейкія ліберальныя змены, рэформы, і тым больш на нейкі дыялог з грамадзянскай супольнасцю. Ён будзе старацца ўтрымліваць сітуацыю пад кантролем з дапамогай рэпрэсійна-адміністрацыйных захадаў, як гэта было ў перыяд фінансавага крызісу 2008-10 гадоў. Тым больш, што мы маем выбарчы год».

Паводле ацэнак экспертаў, Беларусі можа пагражаць эканамічны спад у лепшым выпадку ад 1,5% да 5%. Гэта можа пацягнуць рост інфляцыі і прывесці да чарговай дэвальвацыі беларускага рубля. Што непасрэдным чынам адаб’ецца на дабрабыце насельніцтва.

Леанід Фрыдкін, эканаміст:

«Калі мадэляваць сітуацыю каранціну з эканамічнага пункту гледжання, то гэта велізарныя страты, якія адабʼюцца на ўсіх абсалютна. І гэтыя страты прыйдзецца папаўняць або залазячы ў даўгі, або адмаўляючыся ад вельмі многіх выдаткаў. З іншага боку, уладам было б няшкодна адмовіцца ад некаторых зусім непатрэбных і марнатраўных мерапрыемстваў».

Аднак гэты ход недапушчальны для ўладаў Беларусі ў сілу ідэалагічных прычынаў.

«Частка беларускага грамадства патрабавала ад беларускіх уладаў неадкладных мер па ліквідацыі наступстваў каронавірусу, увядзення каранціну. На фоне гэтага Лукашэнка пакепліваў і жартаваў, што выклікала яшчэ большую незадаволенасць і раздражненне ў часткі грамадства. І адмена параду азначае праяву і дэкларацыю ўласнай слабасці і бяссілля. На што Лукашэнка пайсці не можа», – упэўнены Павел Усаў.

Сістэма аховы здароўя не спраўляецца. Як беларусы на Захадзе ваююць з каронавірусам?

Нейкія меры прымаць усё роўна прыйдзецца. Пакуль толькі сталічныя ўлады ўвялі частковыя абмежаванні на масавыя мерапрыемствы (адмена выставаў, прэзентацыяў), заклікалі трымаць сацыяльную дыстанцыю паўтара метра, рэкамендавалі зачыніцца начным клубам, кальянным і боўлінгам, а таксама дазволілі не вадзіць дзяцей у школы і сады. Для студэнтаў жа рэкамендавалі дыстанцыйнае навучанне.

Андрэй Паротнікаў, кіраўнік праекту Belarus Security Blog:

«У Менску было 2,5 месяцы, на працягу якіх можна было зрабіць пэўныя высновы з вопыту развіцця эпідэміі ў іншых краінах. Магчыма, гэтыя высновы і былі зробленыя, але яны не трансфармаваліся ў канкрэтныя рашэнні. Зараз, на жаль, час упушчаны, і нешта будзе рабіцца на хаду, але гэта будзе каштаваць вялікіх грошай у прамым значэнні (хоць бы таму, што тое медычнае абсталяванне і тыя тавары, у якіх мы маем патрэбу, рэзка выраслі ў цане, часта ў 10 разоў). А другі момант – гэта будзе каштаваць жыццяў, і людзі гэта запамятаюць».

Для таго, каб запамятавалі як мінімум менш, зараз ужо праводзяцца неабходныя мерапрыемствы – да прыкладу, у рукі СМІ ўжо трапілі ўзоры падпісак аб неразгалошанні сітуацыі з каронавірусам, якія абавязваюць падпісваць лекараў. А дзяржаўная прапаганда па максімуме запіхвае тэму пандэміі на задні план, больш увагі надаючы той жа пасяўной кампаніі.

«Інфармацыю хаваць не трэба. Не дай Бог, дзесьці нейкі падман. У наш час у нашай рэспубліцы падмануць нікога не магчыма. І калі вы адзін раз падманяце, вам ніхто верыць не будзе», – заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Недавер грамадства ўладам цяпер відаць не столькі па выказваннях, колькі па актыўнасці. Не дзяржаўныя ініцыятывы, а грамадзянскія актывісты вядуць збор сродкаў на дапамогу шпіталям і ўрачам, дастаўляюць сродкі абароны, медыкаменты і нават бытавую тэхніку ўстановам аховы здароўя, якім гэтага катастрафічна не хапае. На фоне заспакойлівай рыторыкі і часцяком бяздзейнасці ўладаў менавіта рэальная дапамога трэцяга сектару – галоўны фактар, які негатыўна ўплывае на імідж як сістэмы ў цэлым, так і Лукашэнка ў прыватнасці.

Улада не пацягне COVID-19. Інтэрв’ю з беларускім доктарам з Іспаніі, які заразіўся каронавірусам

«Лукашэнка больш не той чалавек, які прыносіць грошы ў краіну. Лукашэнка – той чалавек, дзякуючы якому грошы ў краіну не прыходзяць. Гэта ўбачылі ўсе і на ўсіх узроўнях. І безумоўна, гэта сур’ёзны і іміджавы ўдар, і ўдар па яго палітычнай будучыні ў тым плане, што ён больш не ўспрымаецца ў якасці моцнага і эфектыўнага, ці можа быць нават большасці несімпатычнага, але ўсё ж эфектыўнага кіраўніка дзяржавы. Усе ўбачылі, што ён не ў стане хутка прымаць адэкватныя рашэнні, што ён неэфектыўны, што ён стварае праблемы, а не вырашае іх», – лічыць Андрэй Паротнікаў.

І гэты факт кажа аб тым, што ўлада будзе схільная ўжываць жорсткія метады для недапушчэння пераходу сацыяльнага незадаволенасці ў палітычны пратэст.

Зміцер Міцкевіч/ІР belsat.eu

Фота: VASILY FEDOSENKO / Reuters / Forum

Сюжэт выйшаў у праграме «ПраСвет» «ПраСвет» 10.04.2020

Іншыя тэмы выдання:

Hавiны