У Беларусі руйнуюць пахаванні польскіх жаўнераў

Выглядае на тое, што ў Беларусі мэтанакіравана нішчацца і апаганьваюцца могілкі польскіх жаўнераў. Чарговы выпадак здарыўся ў вёсцы Мікулішкі Ашмянскага раёну, дзе магілы жаўнераў Арміі Краёвай проста зраўнялі з зямлёй. Выпадкі вандалізму сталі настолькі частымі, што выклікалі афіцыйную рэакцыю польскага МЗС. Як у Беларусі руйнуюцца пахаванні польскіх жаўнераў і чаму гэта ўжо называюць «дзяржаўным вандалізмам«?

Глядзіце сюжэт у нашым відэа:

Гэта было пахаванне загінулых у 1944 годзе жаўнераў 3-й і 6-й брыгадаў Арміі Краёвай – з цяжкой бетоннай плітой, надмагільным каменем і шэрагамі крыжоў. Цяпер гэтае месца ў вёсцы Мікулішкі зраўнаванае з зямлёй. Дэпутат Сейму Польшчы Робэрт Тышкевіч назваў зруйнаванне «актам дзяржаўнага варварства». Удзел беларускай дзяржавы тут бачыць і афіцыйная Польшча.

«У нас такое ўражанне, што нічога, што адбываецца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь і мае такое вялікае значэнне, не можа адбывацца без згоды ўладаў, рэжыму, якім кіруе Аляксандр Лукашэнка. Гэта не тая краіна, дзе ўлады не ведаюць пра такія рэчы», – кажа прэс-сакратар МЗС Польшчы Лукаш Ясіна.

Каб спытаць, як гэтае варварства стала магчымым, мы патэлефанавалі ў выканаўчы камітэт Ашмянскага раёну. Вось што нам адказалі:

«Пішыце пісьмовы зварот у райвыканкам. Магілаў там не было ніякіх».

А так выглядалі магілы польскіх жаўнераў у вёсцы Ёдкавічы Бераставіцкага раёну. Тут спачывалі два польскія жаўнеры, што загінулі падчас савецка-польскай вайны, і забіты ў 1944 годзе жаўнер Арміі Краёвай. У канцы чэрвеня невядомыя знялі з пахавання надмагільныя пліты і выкапалі парэшткі.

Адзін з праўладных тэлеграм-каналаў напісаў, што гэта быццам бы «справа рук рытуальнікаў (у межах расследавання справы аб генацыдзе беларусаў) – парэшткі салдатаў перапахаваныя на могілках у Эйсмантах, а сам помнік неўзабаве прыбяруць».

Толькі такія дзеянні рытуальнікаў наўрад ці адпавядаюць пагадненню аб ахове пахаванняў і месцаў памяці ахвяраў войнаў і рэпрэсіяў, падпісанаму паміж Беларуссю і Польшчай у 1995 годзе.

«На жаль, відаць, што партнёрства ў гэтым пытанні не ўспрымаецца сур’ёзна абодвума бакамі, – каментуе дырэктар аддзялення памяці барацьбы і пакутніцтва Інстытуту нацыянальнай памяці Адам Сівэк. – На тэрыторыі Польшчы не здарылася б сітуацыі, у якой такім брутальным спосабам, увогуле без тлумачэння і паведамлення другому боку, зліквідавалі б і закапалі магілы загінулых жаўнераў».

Толькі за апошні час, паводле польскага Міністэрства замежных справаў, польскія надмагіллі і помнікі былі апаганеныя невядомымі таксама ў Багданах, Бабровічах, Ашмянах, Дындылішках, Іўі.

Паводле палітолага і кандыдата гістарычных навук Валера Карбалевіча, «гэта афіцыйная пазіцыя ўладаў Беларусі адносна ліквідацыі гэтых могілак як элементу нейкага мемарыялу – проста спроба зрабіць як звычайныя могілкі звычайных людзей».

Але хіба гэта не супярэчыць уведзенаму з 1 ліпеня бязвізу для грамадзянаў Польшчы, што можна было ўспрыняць за спробу палепшыць дачыненні паміж краінамі?

«Бязвіз носіць больш эканамічны чыннік, – працягвае Валер Карбалевіч, – бо вядома, што з увядзеннем заходніх санкцыяў адносна Беларусі гандаль Беларусі з краінамі Еўрапейскага Звязу моцна паменшыўся. Я думаю, улады Беларусі імкнуцца неяк спрабаваць гэты гандаль аднавіць за кошт памежнага гандлю, актыўных паездак палякаў сюды, у Беларусь».

Тым часам на тэрыторыі Польшчы застаецца блізу 2000 пахаванняў – напрыклад, жаўнераў арміі Расейскай імперыі часу Першай сусветнай вайны або савецкіх салдатаў Другой сусветнай вайны. Сярод пахаваных там ёсць і беларусы. Усе гэтыя могілкі застаюцца пад апекаю польскай дзяржавы і прыбіраюцца і рамантуюцца за сродкі з дзяржаўнага бюджэту.

«На могілках Чырвонай Арміі здараюцца акты вандалізму – у прыватнасці, апошнім часам гэта звязана з агрэсіяй Расеі супраць Украіны. Не лічым гэта правільным спосабам рэагавання. У нашай традыцыі, нашай культуры – ахоўваць могілкі і забяспечваць спакой парэшткам. Мы тлумачым, што месца вайсковых могілак не ёсць месцам для маніфестацыі сваіх поглядаў і эмоцыяў, і тым больш вайсковыя могілкі – не месца для палітыкі і міжнародных спрэчак«, – кажа Адам Сівэк.

Афіцыйную рэакцыю на шэраг актаў вандалізму – занепакоенасць – польскае МЗС выказала ўжо 30 чэрвеня. Адказам на гэта сталі Мікулішкі – самае брутальнае з апошніх выпадкаў знішчэнне пахавання.

«Польшча прызнае гэта актам вандалізму, не адпаведным ніякім нормам закону, у тым ліку міжнароднага, і стасункам паміж Польшчай і Беларуссю, падпісаным дамовам. Месцы спачыну хаця б салдатаў Чырвонай Арміі на тэрыторыі Польшчы шануюцца і ўтрымліваюцца на грошы польскага падаткаплатніка. А вайсковыя могілкі польскіх вайскоўцаў, збудаваныя таксама на грошы польскай дзяржавы, былі брутальна зруйнаваныя».

Адказаць на знішчэнне пахаванняў польскіх жаўнераў Польшча абяцае неўзабаве.

Ірэна Кацяловіч, «Белсат»

Падпісвайся на telegram Белсату

Глядзі таксама