Знахари, шептуны, маги, колдуны: магические практики белорусов

Что означают слова «ведаць, знаць» в традиционной культуре? Кого называли простым, а кого непростым человеком наши предки? Чем отличаются знахари и шептуны от магов и колдунов? В чем выражалась детская магия? Об этом и о многом другом ведущие передачи Алеся Литвиновская и Глеб Лободенко поговорят с этнографом, фольклористом, одним из создателей Студенческого этнографического общества Алексеем Глушко.

Магічная практыка – спосаб уздзеяння на звышнатуальныя сілы з мэтай даведацца або паўплываць на асабісты лёс (рус. судьба), здароўе, дабрабыт (рус. благополучие)
Ведаць / знаць – у традыцыйнай культуры ужытае без азначэння (што) звычайна адносіцца да сакральных ведаў — рус. в традиционной культуре применено без определения (что) обычно относится к сакральным знаниям
Просты / няпросты – пра чалавека, не надзеленага / надзеленага сакральнымі ведамі — рус. о человеке, не наделенном / наделенном сакральными знаниями
Моц = сіла — рус. сила, мощь
Веды – рус. знания
Варажба – рус. колдовство, ворожба, гадание; варажыць
Чары – рус. волшебство, колдовство; чараваць
Знахар, занахарка; шаптун, шаптуха
Чараўнік, чараўніца — рус. волшебник, волшебница
Вядзьмак, вядзьмарка – рус. колдун, колдунья
Варажбіт, варажбітка – рус. гадальщик, гадатель, гадалка
Нябачны свет – рус. невидимый мир
Зазірнуць у будучыню – рус. заглянуть в будущее
Уздзеянне – рус. воздействие
Шкодзіць – рус. вредить
Віды магіі: варажба, лекавая (рус. лечебная), любоўная, ахоўная, на ўдачу, шкодная (чорная)
Хвароба – рус. болезнь
Ацаляць = вылечваць
Засцерагальнае дзеянне – рус. защитное действие
Замова, шэпт – рус. заговор
Прысушка / прыварот – рус. привораживание; прысушыць / прывярнуць; адсушыць /адвярнуць
Абраканне – абрад асабістага абяцання богу (святому) прынесці нейкі дар або ахвяру (рус. жертву) узамен на дапамогу ў пазбаўленні ад хваробы або ў цяжкой жыццёвай сітуацыі.
Абыдзённы рытуал – выраб (рус. изготовление) за суткі або ад усходу да заходу сонца ахвярнага (рус. жертвенного) ільнянога палатна і ахвяраванне яго ў царкву або павязванне на прыдарожны крыж (рус. крест).
Абворванне вёскі (рус. опахивание деревни) жанчынамі, якія цягнулі плуг – засцярога (рус. предохранение) ад хваробы, неўраджаю
Пераворванне (рус. перепахивание) жанчынамі ракі, раптоўнае абліванне вадой, сыпанне децьмі маку або кіданне жаб у калодзеж – спосаб выклікання дажджу
Заклі́чкі – дзіцячыя рыфмаваныя песенна-замоўныя формулы ў форме гульні (рус. игры), накіраваныя на змену надвор’я (рус. погоды)
Адвядзенне хмары (рус. тучи), граду, навальніцы (рус. грозы) – магічныя спосабы рознай прыроды: песенны, выкіданне на двор хлебнай лапаты, запальванне грамнічнай свечкі і г.д.
Шаптанне на ваду, на соль, на хлеб
Асвячэнне (рус. освящение) вады
Зачараваны скарб – рус. заколдованное сокровище
Праклён – рус. проклятие

Другие материалы

Белорусский язык вернулся в обиход. Да еще как!

Белорусский язык отделяет от палачей и убийц

Ян Гриб – герой белорусских протестов

Не уважаем беларускае – имеем «крепкий орешек»

Кто ушел и кто остался в Купаловском театре? Интервью Зои Белохвостик

Нина Багинская разрушает «стены» или «муры»?

Анастасия Шпаковская ушла из театра, чтобы не играть для лукашистов

Поем, потому что нет сил молчать, или Белорусский культурный протест