Мова Нанова Мова Нанова: Коляды


Откуда происходят названия Ражджаство, Раство, Каляды? Что такое «Яшчар» и «Жаніцьба Цярэшкі»? Кто такие волочебники? Как назывались участники рождественской группы? Сколько блюд было принято ставить на рождественский стол? Обо всем этом и еще о многом ведущие Алеся Литвиновская и Глеб Лободенко поговорят с лидером группы «Вурай», создателем проекта «Спеўны сход» Сергеем Долгушевым.

Каляды, Коляды, Калядкі, Каляда (лат. календы – первый день каждого месяца) – название цикла праздников, которые начинаются с 24 декабря.

Божае Нараджэнне, Нараджэнне Хрыстова, Нараджэнне Гасподняе, Раство, Ражджаство, Ражство, Ражаство, Каляда і т.д. – католики, греко-католики и протестанты отмечают праздник 25 декабря по новому стилю, а православные – 7 января по старому стилю.

Этапы Коляд: 1. Каляда, Святы Вечар, Раство (Хрыстова)Первая (Посная) Кутья; 2. Шчодры Вечар (Шчадрэ́ц), Васілле (Святы Васілля), Новы Год – Богатая Кутья;  3. Вадохрышча, Тры каралі (у каталікоў) – Третья (Постная) Кутья; 4. Проводы Коляд.

Куцця: 1) вечер накануне трех великих праздников: Каляды, Васілля, Вадохрышча; 2) обрядовый стол, который накрывается вечером; 3) обрядовое блюдо, каша из ячменной крупы.

Абрадавыя стравы (рус. блюда) на Куццю (12 страваў або іншая цотная колькасць): куцця, кісель, квас, узвар з сушанай садавіны, селядзец, юшка (рус. уха), поліўка (рус. похлебка), клёцкі, бліны, капуста, арэхі, печыва (рус. печенье).

Стравы на Багатую Куццю: куцця са скваркамі, кілбасы, мяса (смажанае, варанае, печанае), вяндліна (рус. ветчина).

Калядныя гульні моладзі: «Жаніцьба Цярэшкі», «Яшчар», «Пячы Ката» і інш.

Варажба́ – дзеянні моладзі (і часам гаспадароў), накіраваныя на тое, каб даведацца свой асабісты лёс на будучы год (замужжа і інш.), а таксама даведацца пра ўраджай і дабрабыт у гаспадарцы.

Калядава́нне – абыход з песнямі і віншаваннямі калядным гуртом вёскі вечарам напярэдадні Каляды (25 снежня / 7 студзеня). Калядаваць, каляднікі (калядоўшчыкі, калядоўнікі).

Калядкі – калядныя песні.

Шчадрава́нне – абыход напярэдадні Новага Года (у праваслаўным календары 14 студзеня). Шчадраваць, шчадроўшчыкі (шчадроўнікі, шчадрэ́чнікі).

Шчадроўкішчадроўскія песні.

Удзельнікі каляднага гурта: Дзед (Зорканоша – той, хто нясе Калядную Зорку), Каза, Мядзведзь, Жораў ці Бусел (рус. журавль, аист), Конь, Цыган і Цыганка, Механоша, Анёлы (рус. ангелы) і інш.

Пераапрананнерус. переодевание.

Пажаданні, зычэнні (рус. пожелания), віншаванні (рус. поздравления) – гаворацца калядоўшчыкамі гаспадарам на развітанне.

Батлейка – лялечнае (рус. кукольное) прадстаўленне на Каляды на рэлігійны або пабытовы сюжэт.

Смотрите также
Комментарии