Якія злачынствы хаваюць беларускія лясы?

12 ліпеня 1945 г. на абшарах Аўгустоўскае пушчы распачалася чэкісцка-армейская аперацыя, мэтаю якой было ліквідаваць антысавецкае падполле. Маштабную акцыю, што пазней атрымала назву «Аўгустоўская аблава», праводзіла больш за 40 тысяч салдат і афіцэраў Чырвонай арміі, а таксама дывізіі НКУС і СМЕРШ.

«Магло быць нават 40 тысяч салдатаў, каб гэтую партызанку знішчыць. Вядома, у выніку выявілася, што партызанаў было значна менш. Але пры аказіі войскі хапалі і затрымлівалі фактычна кожную дарослую асобу, або нават і няпоўнагадовую, мужчынскага полу(…). Паводле савецкіх звестак, было затрымана 7 тысяч асобаў. Можна сабе ўявіць маштаб: у выніку аблавы мужчыны зніклі з кожнае вёскі. Праўда, пазней, пасля допытаў, большасць выпусцілі», – распавядае польскі гісторык, намеснік дырэктара Цэнтру польска-расейскага дыялогу і паразумення Лукаш Адамскі.

Тэрытарыяльна карная аперацыя ахоплівала землі сучасных Польшчы, Літвы і Беларусі. Пачынаючы з вясны 1945 года антысавецкае падполле кантралявала значныя абшары па абодва бакі Нёмну. У сучаснай польскай гістарыяграфіі гэтая падзея называецца «Другая Катынь» або «Малая Катынь». Дадае Лукаш Адамскі:

«Арыштаваныя, ці затрыманыя, траплялі ў месца фільтрацыі, дзе іх правяралі. Напрыклад, уявім сабе, што чалавек ішоў у грыбы ці ехаў на ровары ў суседнюю вёску і не меў нічога супольнага з партызанамі – такую асобу часта адпускалі. Аднак калі гэта быў, напрыклад, малады хлопец 20 гадоў і меў прозвішча, якое ў савецкіх базах паказвала, што ягоны сваяк мог быць у партызанах, тады яго забіралі на допыт і пазней, у залежнасці ад вынікаў допыту, або яго выпускалі, або ён апынаўся сярод тых 592 асобаў, якія былі забітыя».

У сваёй дзейнасці партызаны і падпольшчыкі абапіраліся на падтрыманне насельніцтва. Падчас прачэсвання тэрыторыяў скрупулёзна правяралі лясы і палі, дамы і гаспадарчыя пабудовы. Нішчыліся ўсе сляды канспірацыі: схованкі, радыёстанцыі, склады зброі. Адбыліся баявыя сутычкі. Але найбольш цярпела мірнае насельніцтва.

«Пасля 19 ліпеня 1945 года аблава закончылася. Шэф СМЕРШу прасіў дазвол у Масквы на расстрэл. З успамінаў і сведчанняў мясцовых жыхароў мы ведаем, што ехалі варанкі з затрыманымі хлопцамі ў бок польска-савецкае мяжы, у кірунку леснічоўкі Калеты, якая цяпер на тэрыторыі Беларусі. Гэтыя варанкі, паводле сведчанняў, вярталіся пустыя. Самай верагоднай падаецца гіпотэза, што затрыманыя людзі былі расстраляныя ў памежнай паласе або вельмі блізка да яе ды там пахаваныя», – канстатуе Лукаш Адамскі.

Толькі ў 1946 годзе было забіта 3 766 чалавек, і эксгумацыя целаў ахвяраў савецкага тэрору дагэтуль не праведзеная. Падобныя да Аўгустоўскай аблавы рэйды ладзілі і ў іншых рэгіёнах Беларусі, а таксама Літвы і Украіны.

Госці праграмы «Intermarium»:

  • Лукаш Адамскі, гісторык, палітолаг, даследнік дзеяў дзяржаваў Усходняй Еўропы. Намеснік дырэктара Цэнтру польска-расейскага дыялогу і паразумення;
  • Зміцер Дрозд, гісторык, даследуе сталінскія рэпрэсіі і бальшавіцкі тэрор у Беларусі.

Глядзець іншыя выданні ток-шоу «Intermarium»

Праграма «INTERMARIUM» таксама даступная на YouTube-канале «Белсат Гісторыя».

НІ, Belsat.eu

Больш матэрыялаў

Што Напалеон быў гатовы даць за Беларусь?

Неймаверныя беларусы падтрымалі паўстанне 1830 года. Як гэта было?

Ці быў Наваградак сталіцай ВКЛ?

Як беларусы аб’ядналі Усход і Захад

Як масоны за Беларусь змагаліся

Праз сто гадоў беларусы зноў змагаюцца за сваю дзяржаву

Былі расстраляныя 3 рэктары БДУ, 10 рэдактараў газеты «Звязда». Як знішчалі Беларусь

Ці мы гэтак жа пераможам Лукашэнку, як палякі перамаглі камуністаў?