Як масоны за Беларусь змагаліся

Гісторыя тайных таварыстваў і сакрэтных арганізацыяў налічвае шмат стагоддзяў. Адным з найбольш знаных падобных рухаў былі і застаюцца масоны. У праграме «Intemarium» высвятляем, ці спрычынілася сакрэтнае таварыства да беларускай дзяржаўнасці.

На землі Беларусі масонства прыходзіць ужо ў 1730-я гады. А ўзнікла таварыства вольных муляроў у канцы XVII – пачатку XVIII ст. у Брытаніі ды хутка стала досыць модным трэндам, які распаўсюджваецца па ўсёй Еўропе. Сярод знакамітых асобаў, якія ў розны час належалі да вольнамулярскіх ложаў, можна згадаць Моцарта, Джорджа Вашынгтона, Вальтэра, Гарыбальдзі.

У Расейскай імперыі масонства легальна існавала да 1822 года, калі найвышэйшым рэскрыптам Аляксандра І усе таемныя таварыствы, у тым ліку і масонскія ложы, былі афіцыйна закрытыя і забароненыя.

Цікавасць да вольных муляроў у імперыі адрадзілася ў другой палове ХІХ ст. А на пачатку ХХ ст. да масонства далучаюцца некаторыя вядомыя беларускія адраджэнцы, якія адыгралі важную ролю ў беларускім нацыянальным руху.

«Кур’ер Краёвы» – газета на польскай мове, рэдактарамі якой былі браты Іван і Антон Луцкевіч, «Вечерняя газета» – газета на расейскай мове, «Наша Ніва», у пэўны момант проста краёўцы і масоны пачалі рыхтаваць супольны выдавецкі праект, дзе на розных мовах прапагандавалася краёвая ідэя, але ў выразным братэрскім варыянце, заклікаючы да міжнацыянальнага паразумення», – апавядае гісторык Алесь Смалянчук.

Масоны надавалі асаблівую ўвагу пытанням маралі і павінны былі імкнуцца да ўнутранага самаўдасканалення, па цаглінцы ўзводзячы ўласны духоўны храм.

«Роля масонаў становіцца прыкметнай у такіх дзяржавах і рэжымах, дзе адбываецца палітычная, культурная стагнацыя. У гэтых умовах, дзе няма вольнай прэсы, паўнавартаснага палітычнага адкрытага жыцця, узнікае спроба ўдасканаліць гэты недасканалы свет праз нейкія прыватныя кантакты. Пасля гэтак званай першай расейскай рэвалюцыі – гэта было таксама спробай паўплываць на мадэрнізацыю Расейскай імперыі праз этыку. І шмат чаго ўдалося дасягнуць. Ну, а творчым асобам, багеме заўсёды імпанавала гэтая атмасфера таямнічасці. (…) З уваскрашэннем з небыцця масонства многія творчыя людзі, вядомыя інтэлігенты, верылі ў тое, што можна шмат чаго змяніць. Як і той жа і Шагал, і многія іншыя мастакі», – дадае гісторык мастацтва Сяргей Харэўскі.

Першая масонская ложа на беларускіх землях была заснаваная ў Магілёве. Надалей пашырэнне падобных структурных адгалінаванняў адбывалася пад уплывам дзейнасці як заходніх (пераважна Варшава), так і ўсходніх (пераважна Санкт-Пецярбург і Масква) цэнтраў.

Госці праграмы «Intermarium»:

  • Доктар гістарычных навук, прафесар Алесь Смалянчук, Горадня
  • Гісторык мастацтва Сяргей Харэўскі, Менск
  • Доктар гістарычных навук, прафесар Рымантас Мікныс, Вільня

Глядзець іншыя выданні ток-шоу «Intermarium»

Праграма «INTERMARIUM» таксама даступная на YouTube-канале «Белсат Гісторыя».

Belsat.eu

Больш матэрыялаў

Што Напалеон быў гатовы даць за Беларусь?

Неймаверныя беларусы падтрымалі паўстанне 1830 года. Як гэта было?

Ці быў Наваградак сталіцай ВКЛ?

Як беларусы аб’ядналі Усход і Захад

Якія злачынствы хаваюць беларускія лясы?

Праз сто гадоў беларусы зноў змагаюцца за сваю дзяржаву

Былі расстраляныя 3 рэктары БДУ, 10 рэдактараў газеты «Звязда». Як знішчалі Беларусь

Ці мы гэтак жа пераможам Лукашэнку, як палякі перамаглі камуністаў?