Ці выжыла б ВКЛ без палякаў?

Чаго Люблінская ўнія з Польшчай прынесла Вялікаму княству больш: плюсаў ці мінусаў? Высвятляем у новым выданні гістарычнага ток-шоу «Intermarium».

1569 год паклаў пачатак новай старонцы ў нашай гісторыі. На палітычнай мапе Еўропы з’явіўся новы гулец – Рэч Паспалітая. Унія, заключаная ў Любліне, больш чым на 200 гадоў аб’яднаў Каралеўства Польскае і Вялікае княства Літоўскае ў адну федэратыўную дзяржаву, якая ў ХVI ст. стала найбуйнейшай ва Усходняй Еўропе.

Пайсці на больш цесны саюз з Польшчай ВКЛ змусіла Лівонская, ці Інфлянцкая, вайна з Масковіяй. У 1562 г. рускія войскі стаялі ля сцен Віцебску, Воршы, Шклову. Быў захоплены Полацк, і спыняцца на гэтым расейскія войскі не збіраліся. Навісла пагроза над сталіцай дзяржавы – Вільняй. Стала відавочна, што аднаасобна спыніць агрэсію Маскоўскай дзяржавы, а тым больш вярнуць страчаныя землі Вялікае княства не можа.

Палітыкі з ВКЛ хацелі абмежавацца ваенна-палітычным саюзам раўнапраўных дзяржаў, злучаных адзіным манархам. Прадстаўнікі ж Польшчы выступалі за скасаванне незалежнасці Вялікага княства. Для канчатковага вырашэння пытання аб уніі быў прызначаны зʼезд у Любліне. На сойм прыбылі кароль, а таксама каля 160 паслоў і сенатараў Польшчы і ВКЛ. Працягваўся ён амаль паўгода. Кожны бок ставіў свае ўмовы, якія не прымаліся супрацьлеглым. Ніхто не саступаў. Частка паслоў Вялікага княства нават паспрабавалі сарваць перамовы, у ноч на 1 сакавіка пакінуўшы Люблін на знак пратэсту.

Паводле ўмоваў уніі, у Рэчы Паспалітай агульнымі былі кароль, сейм, сенат, вонкавая палітыка і фінансы. ВКЛ атрымлівала пэўную самастойнасць: свае дзяржаўныя пасады, бюджэт, канцылярыю, войска, асобную ад Польшчы судовую і прававую сістэмы, тэрытарыяльную адасобленасць, даўні адміністрацыйны апарат і сваю пячатку. Апрача таго, кожная дзяржава захоўвала ўласную назву, а да канца XVII ст. – і дзяржаўную мову: ВКЛ – старабеларускую, у Польшча – лацінскую.

Люблінская ўнія стала пэўным кампрамісам, у выніку якога ўтварылася больш моцная дзяржава. Перамогаю апошняй скончылася Інфлянцкая вайна. Аднак уратаваўшы сваю тэрыторыю ад Масковіі, ВКЛ з цягам часу ператварылася ў польскую правінцыю. Дык чаго Люблінская ўнія прынесла Вялікаму княству больш: плюсаў ці мінусаў?

Пра гэта ў новым выданні гістарычнага ток-шоу «Intermarium» дыскутуюць:

  • Наталля Старчанка – доктар гістарычных навук, Інстытут украінскай археаграфіі і крыніцазнаўства імя Міколы Грушэўскага (Кіеў, Украіна)
  • Канстанцін Ерусалімскі – доктар гістарычных навук, прафесар Расейскага дзяржаўнага гуманітарнага ўніверсітэту (Масква, Расея)
  • Анджэй Рахуба – доктар габілітаваны, Інстытут гісторыі Польскай акадэміі навук (Варшава, Польшча)
  • Андрэй Янушкевіч – кандыдат гістарычных навук, даследчык гісторыі XVI ст. (Менск, Беларусь)
Падпісвайся на telegram Белсату

Больш матэрыялаў

Што Напалеон быў гатовы даць за Беларусь?

Неймаверныя беларусы падтрымалі паўстанне 1830 года. Як гэта было?

Ці быў Наваградак сталіцай ВКЛ?

Як беларусы аб’ядналі Усход і Захад

Як масоны за Беларусь змагаліся

Якія злачынствы хаваюць беларускія лясы?

Праз сто гадоў беларусы зноў змагаюцца за сваю дзяржаву

Былі расстраляныя 3 рэктары БДУ, 10 рэдактараў газеты «Звязда». Як знішчалі Беларусь