Чыноўнікі паабяцалі: Беларусь заморыць планету голадам

Ці магчыма перасварыцца з усім цывілізаваным светам, штодня падаграваць градус канфлікту з суседзямі, пагражаць парушэннем міжнароднага заканадаўства, і не атрымаць аддачы? Наўрад ці. Вітаю, шаноўнае спадарства, з вамі Яраслаў Сцешык, а на Белсаце праграма «Глабальнае пытанне». І сёння мы пагаворым пра санкцыі і контр-санкцыі, і які эфект ад іх мы можам пабачыць у сваіх халадзільніках.

Калі Еўразвяз увядзе шырокія сектаральныя санкцыі супраць рэжыму Лукашэнкі – людзі па ўсім свеце будуць галодныя. Пра гэта папярэджвала Беларуская калійная кампанія, калі кіраўнікі дзяржаваў аб‘яднанай Еўропы толькі дамовіліся пра 4-ты пакет санкцыяў, у які ў выніку трапіў і «Беларуськалій».

Беларуская калійная кампанія: «На долю беларускага калію прыпадае больш за 20 % сусветнага экспарту. Абмежаванне такога значнага аб‘ёму паставак непазбежна прывядзе да незамяшчальнага дэфіцыту калію і рэзкага росту коштаў на гэты від угнаенняў. Як наступства – вырастуць кошты на харчы ва ўсім свеце».

Заявы чыноўнікаў з БКК беспадстаўныя, гэта прапагандысцкі прыём, кажа Яўгеній Буры, які раней сам быў у дзяржаўнай сістэме, і ў Савеце бяспекі Беларусі працаваў у аддзеле эканомікі.

«Тыя санкцыі, якія ўвялі цяпер, яны даволі мяккія, яны не закранаюць дамоваў, падпісаных да 25 чэрвеня гэтага года. Уведзеныя санкцыі закранаюць каля 15–20 % экспарту БКК. Гэта каля 3–4 % сусветнай вытворчасці калію, якія і так могуць трапіць на рынак, толькі не ў краіны Еўразвязу», – тлумачыць былы дарадца Савету Бяспекі Беларусі.

Апошнім часам калійная соль падаражала, і канкурэнты «Беларуськалію» хутка адрэагавалі на санкцыі супраць Лукашэнкі. Таму кошты на ўгнаенні скакаць не будуць.

«Канадскі «Nutrien» заявіў, што гатовы нарасціць здабычу калію на 1 млн тонаў – гэта больш за 8 % усяго калію, вырабленага «Беларуськаліем» на працягу 2020 года. Нямецкія кампаніі будуць нарошчваць экспарт, і яны гатовыя закрыць унутраныя патрэбы ўсяго Еўразвязу. Замясціць аб‘ёмы экспарту ў Еўразвяз гатовы і расейскі «Уралкалій», – нагадвае Яўгеній Буры.

Хоць афіцыйна Расея – галоўны саюзнік Лукашэнкі.

«Мы працягнем аказваць усебаковую падтрымку братэрскаму беларускаму народу ў цяперашняй, няпростай унутрыпалітычнай сітуацыі ў Беларусі, ва ўмовах няспыннага санкцыйнага ціску», – заявіў Уладзімір Пуцін падчас беларуска-расейскай відэа-нарады 1 ліпеня.

«Мы не проста вытрымаем усе гэтыя атакі, мы іх скарыстаем, як гэта зрабіла Расейская Федэрацыя, калі супраць яе ўвялі санкцыі, мы скарыстаем гэты момант, каб узмацніць эканамічную супрацу», – паабяцаў Аляксандр Лукашэнка.

Што маецца на ўвазе? Санкцыі супраць Расеі 7 гадоў таму ўвялі Еўразвяз, ЗША, Канада, Аўстралія ды іншыя дэмакратычныя дзяржавы – за ўзброеную анексію Крыму, увядзенне гібрыдных войскаў у Данецкую і Луганскую вобласці і артылерыйскія абстрэлы ўкраінскай тэрыторыі з Растоўскай вобласці. У адказ Крэмль увёў эмбарга – забараніў аграрную прадукцыю з гэтых краінаў.

У адзін момант з расейскіх крамаў зніклі літоўскія ёгурты, французскі сыр, польскія яблыкі. Фактычна, грамадзянаў прымусова перавялі на айчынныя харчы. А потым расейскі ўрад вылучыў з бюджэту мільярды долараў на праграмы імпартазамяшчэння аграпрадукцыі – толькі агульныя грошы раздавалі канкрэтным асобам.

«Я не магу сказаць, што падтрыманне было аказанае малому і сярэдняму бізнесу. У Расеі бенефіцыярамі сталі буйныя бізнес-структуры, якія лабіююць свае інтарэсы ва ўладных структурах», – распавядае Людміла Краўчанка, экспертка Цэнтру навукова-палітычнай думкі і ідэалогіі.

«У Расеі буйнымі чыноўнікамі, напрыклад, санэпіднагляд ці Міністэрства сельскай гаспадаркі, ёсць асобы, якія адначасова буйныя латыфундысты. Яны ўваходзяць у топ самых багатых і ўплывовых людзей Расеі», – распавядае Яўгеній Буры.

Адзін з такіх багацеяў – Дзмітрый Мядзведзеў.

«Яму належаць агромныя холдынгі праз афіляваных з ім асобаў. І яшчэ шэрагу алігархаў. Гэта было зроблена, каб яны атрымалі ў сваю кішэню чарговы куш прыбытку», – тлумачыць былы расейскі палітвязень Міхаіл Пулін.

Грунтоўнае расследаванне Фонду барацьбы з карупцыяй паказала, што былы прэзідэнт і былы прэм‘ер-міністр Расеі валодае не толькі італьянскімі вінаграднікамі, дарагімі яхтамі і шыкоўнымі палацамі, але і буйнымі агракомплексамі. Праўда, усё запісана на сваякоў, аднакурснікаў, сяброў і дабрачынныя фонды.

Расейскі ўрад нават афіцыйна абвяргаў, што жонка прэм‘ера – Святлана Мядзведзева – мае сваяцкія сувязі з кіраўніцтвам аграпрамысловага холдынгу «Міраторг» – найбуйнейшага расейскага вытворцы свініны. Але бюджэтныя грошы для алігархаў не змаглі закрыць дзіру ў харчовай бяспецы Расеі.

«Не ўсе галіны змаглі перабудавацца. Ёсць цыклы, якія патрабавалі вялізных інвестыцыяў. Гэта буйная рагатая жывёла, гэта рыба. Мы бачылі, што і малака не хапала, і сыры былі недастатковай якасці», – распавядае Людміла Краўчанка.

Кошты ўзляцелі, а якасць упала. І замест літоўскага малака расейцы сталі спажываць больш пальмавага алею.

«Самым неабароненым слаям насельніцтва даводзіцца есці прадукцыю 2-3 гатунку. Нармальнага мяса купіць немагчыма, нармальную кілбасу таксама. І атрымліваецца, што людзям з-за коштаў даводзіцца пераходзіць на харчы з соі, з бялковай сыравіны неяснага паходжання, з крахмалу», – распавядае Міхаіл Пулін.

А якасную ежу варожага для Крамля паходжання паказальна знішчаюць на звалках – перамолваюць гусеніцамі бульдозераў цэлыя фуры сыроў, яблык, мяса.

«Гэта плявок у твар усім гэтым людзям. Вы знішчаеце добрыя харчы, якія маглі б пайсці ў дзіцячы дом, нават жаўнерам, можна было б аддаць іх самым незабяспечаным грамадзянам… Ёсць версія, што за гэтым стаіць карупцыйная схема. Частка харчоў знішчаецца, раздушваецца на камеру бульдозераў, а астатняе легалізуецца, прадаецца, пераклейваюцца этыкеткі», – абураецца Міхаіл Пулін.

Сітуацыяй скарыстаўся Аляксандр Лукашэнка і ягоныя алігархі. Па-першае, павялічыліся пастаўкі беларускіх тавараў у Расею – гэтак летась туды паехала 3/4 усяго аграэкспарту.

«Ёсць групы тавараў, якія пастаўляюцца выключна ў Расею. Напрыклад, 90 % малочная прадукцыя, праслаўленыя беларускія сыры – на 95 % пастаўляюцца ў РФ», – распавядае Яўгеній Буры.

Па-другое, з’явіліся схемы кантрабанды і рээкспарту забароненых Крамлём тавараў праз Беларусь. «Белсат» зрабіў некалькі расследаванняў, і знайшоў у гэтых схемах сярод іншага і дзяржаўнага лагістычнага аператара «Белмытсервіс», і кампанію «Глобалкастам», звязаную з Віктарам Шэйманам – кіраўніком Упраўлення справамі Лукашэнкі.

«Сёння гэты артыкул прыбыткаў істотны для рэжыму Лукашэнкі, бо дазваляе праводзіць рээкспарт харчоў у РФ. Ці гатовы рэжым адмаўляцца ад гэтых прыбыткаў – знакамітыя беларускія крэветкі, ківі і бананы – не ўпэўнены», – асцярожна прагназуе Яўгеній Буры.

Так што для Лукашэнкі эмбарга паводле расейскага ўзору – гэта чарговы стрэл у нагу. Да таго ж, Беларусь не можа цалкам забяспечыць сябе аграрнай прадукцыяй.

«Каля 25 % прадукцыі сельскагаспадарчай ідзе з Еўразвязу. І каля 90 % садавіны ў Беларусі імпартныя, з іх 40 % – садавіна з Еўразвязу. Яблыкі і грушы – асноўная пазіцыя», – пералічвае Яўгеній Буры.

Чаму так? Па-першае, дзяржаўнае кіраванне менш эфектыўнае.

«Для параўнання: у Беларусі цяпер каля 2500 прыватных фермераў, а ў Польшчы іх каля 3 мільёнаў», – нагадвае Яўгеній Буры.

Па-другое, у Беларусі таксама квітнее агракарупцыя.

«Існуюць так званыя бароны АПК. Дастаткова ўзгадаць крымінальныя справы Паўлоўскага, Баскіна, і такія кампаніі, як «Біяком», «Сэрвалюкс», «Консіл», якія ў некалькі разоў завышалі кошт на розныя біядадаткі, кармы ды іншыя тавары сельскагаспадарчага прызначэння. Так, крымінальныя справы былі распачатыя, схемы раскрытыя… Людзі на свабодзе, людзі адкупіліся, і схемы як існавалі, так і існуюць і цяпер», – тлумачыць былы дарадца Савету Бяспекі.

Кіраўнік кампаніі «Сэрвалюкс» Яўгеній Баскін быў затрыманы 5 гадоў таму. А вось ён жа год таму прымае Аляксандра Лукашэнку на вытворчасці.

Увязацца ў гандлёвую вайну з дэмакратычнымі дзяржавамі можна хутка – адным указам. Але санкцыі – гэта надоўга, і перамагчы ў гэтым супрацьстаянні можа толькі той, хто мае запас магутнасці і выхад на розныя рынкі. Таму беларускія дэмакратычныя сілы ў праграме зменаў маюць дыверсіфікацыю – пашырэнне гандлю з блізкімі і далёкімі суседзямі, каб мы не залежалі ад настрояў у Крамлі.

Памятайма, што Беларусь месціцца ў самым цэнтры Еўропы, і наш гандлёвы і лагістычны патэнцыял яшчэ чакае рэалізацыі. З вамі быў Яраслаў Сцешык, сустрэнемся роўна праз тыдзень на Белсаце, абмяркуем Глабальнае пытанне.

Падпісвайся на telegram Белсату

Больш матэрыялаў

Беларусы пад ударам тэрарыстаў

Палітзэкі як глабальная зʼява

Расея сама верне Крым Украіне

Калі беларусаў адправяць на вайну з Талібанам?

Ад вучэнняў у Беларусі да глабальнай ядравай вайны

Дыктатура – глабальная пагроза міру

Лукашэнка стаў прычынай экакатастрофы?

Ціханоўская заменіць Макея