Ці быў Наваградак сталіцай ВКЛ?

У сярэдзіне XIII стагоддзя на мапе Еўропы з’явілася новая дзяржава – ВКЛ. Яе нараджэнне адбывалася ў складаных геапалітычных умовах: крыжакі Лівонскага і Тэўтонскага ордэнаў, Галіцка-Валынскае княства, татары. Як дзяліць агульнае мінулае і ці варта гэта рабіць? У праграме «Intermarium» разважаюць даследнікі з Літвы, Польшчы і Беларусі.

Асобы першых князёў, якія стаялі ля вытокаў ВКЛ, шмат у чым легендарныя. Гэты факт вынікае не толькі з ацэнкі дасягненняў іхнай дзейнасці, але і нястачы пісьмовых крыніцаў той эпохі. Праз іх фрагментарнасць або поўную адсутнасць шмат якія аспекты палітычнай гісторыі цяперашнія гісторыкі вымушаныя дадумваць, рабіць пэўныя дапушчэнні.

Ужо першы вядомы нам вялікі князь ВКЛ – Міндоўг – пакінуў пасля сябе мноства таямніцаў і загадак. Не да канца ясна, як яму ўдалося ўзвысіцца і аб’яднаць вакол сваёй асобы ваяўнічыя балцкія плямёны. Як ён трапіў у Наваградак?

«Наўпрост нідзе не сказана, што Наваградак быў сталіцай. І нават аўтар апісання земляў, які прысутнічаў на каранацыі Міндоўга, не паведаміў, дзе гэтая каранацыя адбывалася. Але ёсць вельмі шмат ускосных момантаў: вось першая звестка, што саюз балцкага ці літоўскага князя Міндоўга і славянскага ці беларускага гораду Наваградку існаваў, – гэта прыблізна 1248 год. Паводле выпраўленай Міхайлам Грушэўскім храналогіі Галіцка-Валынскага летапісу, калі Міндоўг выгнаў сваіх пляменнікаў, тыя пабеглі на Валынь, Галіч і паскардзіліся тамашняму князю. Князь Даніла стварыў кааліцыю і пайшоў супраць Міндоўга ў Наваградак. […] Акрамя таго, да гэтага часу ў Наваградку існуе гара Міндоўга», – зазначае доктар гістарычных навук, прафесар Аляксандр Краўцэвіч.

У рэгіёне, дзе стваралася дзяржава, Наваградак быў на той час фактычна самым буйным горадам, там была, да прыкладу, хрысціянская святыня для каранацыі. Не менш важнае пытанне – ці быў Міндоўг заваёўнікам.

«Як археолаг я праводзіў шмат гадоў раскопкі ў гарадах Панямоння, якія нібыта былі ў першую чаргу заваяваныя літоўцамі. Мяне здзівіла: чаму нас вучылі, што гэта было паралельна са здабываннем Украіны і Расеі манголамі? Але тая мангольская заваёва мае сляды ў культурным слаі гэтых гарадоў: манеты, мангольская зброя. Падчас раскопак у Наваградку, Горадні мы не знайшлі ніякіх слядоў прысутнасці літоўскага панавання», – дадае прафесар Аляксандр Краўцэвіч.

Адказы на гэтыя пытанні надзвычай важныя для разумення сутнасці дзяржаваўтваральных працэсаў ВКЛ і разыходжанняў паміж гісторыкамі ў інтэрпрэтацыі тых падзеяў.

Таксама ў праграме «Intermarium»:

  • Чаму ў ВКЛ так позна складваецца дынастыя?
  • Пры кім з вялікіх князёў фармуюцца дзяржаўныя атрыбуты: герб, двор, пратакол, дыпламатычныя місіі?
  • Ці можам мы сказаць, кім былі князі з нацыянальнасці і на якой мове гаварылі?

Госці праграмы «Intermarium»:

  • Аляксандр Краўцэвіч, доктар гістарычных навук, прафесар, Горадня, Беларусь
  • Кшыштаф Петкевіч, доктар гістарычных навук, прафесар, Познань, Польшча
  • Русціс Камунтавічус, доктар гуманітарных навук, прафесар, Коўна, Літва

Belsat.eu

Больш матэрыялаў

Што Напалеон быў гатовы даць за Беларусь?

Неймаверныя беларусы падтрымалі паўстанне 1830 года. Як гэта было?

Як беларусы аб’ядналі Усход і Захад

Як масоны за Беларусь змагаліся

Якія злачынствы хаваюць беларускія лясы?

Праз сто гадоў беларусы зноў змагаюцца за сваю дзяржаву

Былі расстраляныя 3 рэктары БДУ, 10 рэдактараў газеты «Звязда». Як знішчалі Беларусь

Ці мы гэтак жа пераможам Лукашэнку, як палякі перамаглі камуністаў?