Да каго бліжэйшыя палешукі: да беларусаў ці ўкраінцаў?

Палешукі шмат чым адрозніваюцца ад рэшты беларусаў, у тым ліку моваю. Хто ж яны такія і адкуль гэтая розніца? Пра адметнасці жыхароў Палесся «Мова нанова» пагутарыла з карэнным палешуком Аляксеем Дзікавіцкім.

Аляксей Дзікавіцкі – віцэ-дырэктар «Белсату». Але гэтым разам нас цікавіць зусім іншае. Ён паляшук, які выдаў першы зборнік мастацкіх твораў, напісаных па-палеску.

Першы зборнік на палескай гаворцы «Оньдэ» прэзентавалі ў Варшаве. Аўтар – белсатавец

Палеская гаворка можа падацца бліжэйшай да ўкраінскай мовы, чым да беларускай. Магчыма, менавіта гэтае падабенства прывяло да таго, што Беларусь пару разоў магла застацца без Палесся. Першы раз – у 1918 годзе, другі – пасля Другой сусветнай вайны.

Чы вправду гэтак можна,

По-нашому пысаты?

Нэ будуть з тэбэ, Лёша,

Знайомыйі смэятыс?

 

Нэ скажуть: «Гэта? Мова?»,

Поліска та говорка…

Чы скажуть – до коровэй,

Йды ліпш… правда горка!

Фрагмент вершу Аляксея Дзікавіцкага

Дык хто такія палешукі? Ці існуе асобная палеская гаворка? Якія палескія слоўцы і выразы варта ўзяць на ўзбраенне беларусам? Як гучыць верш, напісаны па-палеску?

У граматычнай частцы мы пакажам, наколькі палеская гаворка адрозніваецца ад літаратурнай беларускай мовы і патлумачым, адкуль узялася гэтая розніца.

Выдаваць – рус. издавать

Прамаўляць = гаварыць

Выхоўвацца – рус. воспитываться

Сумная падзея – рус. грустное событие

Насамрэч = у сапраўднасці – рус. в действительности

Ужываць – рус. употреблять

Оньдэ = вось

Адмыслоўца = спецыяліст

Твор – рус. произведение

Апавяданне – рус. рассказ

Верш – рус. стихотворение

Саромецца – рус. стесняться

Высілак – рус. усилие

Аднавяскоўцы – рус. односельчане

Носьбіт – рус. носитель

Бракаваць = не хапаць – рус. не хватать

Уразіць – рус. впечатлить

Гасціннасць – рус. гостеприимство

Захапленне – рус. восторг

Рэшта – рус. остальная часть

Працавіты – рус. трудолюбивый

Пагадзіцца – рус. согласится

Нашчадак – рус. потомок

Палескія слоўцы ды выразы: нэтэрплячка, ікаўка на мяне напала, оньдэ, нічогый, хліб тобі шкуру пудйів.

Мамін Чацвер на Палессі. Унікальныя традыцыі з куфра бабы Стэпы

Адукацыйную праграму «Мова Нанова» глядзіце кожную нядзелю а 20:20 на тэлеканале «Белсат» праз спадарожнік «Астра 4A» (ранейшая назва – «Sirius4»), онлайн або ў закладцы «Праграмы» на нашай старонцы.

Падпісвайся на telegram Белсату

Больш матэрыялаў

Як біліся і як мірыліся на польска-беларускай мяжы

Чаму туркі – «нашыя хлопцы»? Як турак уратаваў беларуску ад рэпрэсіяў

Навошта замежнікі вучаць беларускую мову

Як рэжым Лукашэнкі забраў чалавечнасць у беларусаў

Новы блогер НІХТО вучыць экстрэмізму і кітайскай

Беларускі напой збірае чаргу ў цэнтры Варшавы

Чаму габрэі зычаць ворагу, каб яго на руках насілі

Святлана Курс: Лукашэнка – лялечка-бібабо