Што Напалеон быў гатовы даць за Беларусь?

З часу заканчэння вайны 1812 года прайшло больш як дзвесце гадоў, баталіі вакол яе не спыняюцца і па сённяшні дзень. Спрэчкі апошняга часу звязаныя з вяртаннем тэрміну «айчынная вайна» у школьныя падручнікі Беларусі. Чыя была гэта вайна? Высвятляем у праграме «Intermarium».

Ваенная кампанія, якую распачаў французскі імператар у 1812 годзе супраць Расейскай імперыі, была толькі адным з эпізодаў «напалеонаўскіх войнаў», якія Францыя з пераменным поспехам вяла з канца XVIII стагоддзя. Натуральна, што беларускія землі ў гэтым канфлікце ў якасці асобнага суб’екту не выступалі. Адначасова два імператары вялі барацьбу за розум і сэрцы жыхароў беларуска-літоўскага краю.

«Раней даследаваў тое, што можна назваць палітычным бачаннем расейскіх элітаў на пачатку ХІХ стагоддзя. І магу сказаць, што гэта палітычнае бачанне з выразным імперскім акцэнтам. Гэта перакананасць у тым, што Расея вялікая, і павінна мець вялікую сферу ўплыву, і таксама выразная вера ў тое, што ўсё, што аднойчы трапіла ў межы Расеі, ніколі не павінна вярнуцца. То бок і ВКЛ і Рэч Паспалітую расейскія эліты не трактавалі як часовы набытак», – тлумачыць польскі гісторык, доктар гістарычных навук Ярослаў Чубаты.

Дзеля прыцягнення на свой бок большай колькасці прыхільнікаў і нейтралізацыі прафранцузскіх настрояў Аляксандр І імкнуўся рэалізаваць гэтак званы план Адама Чартарыйскага – аб’яднанне зямель былой Рэчы Паспалітай пад скіпетрам расейскага імператара. У той час Напалеон разыгрываў «польскую карту» і абяцаў аднаўленне Рэчы Паспалітай. Што б рэальна прапанаваў нашым элітам Напалеон?

«Прапанаваў бы Канстытуцыю, набліжаную да той, што мела Варшаўскае княства. Напэўна, прапанаваў бы Кодэкс Напалеона, бо гэта жалезны элемент усёй імперыі, усе дзяржавы, уключаныя ў вялікую імперыю, мелі сучаснае грамадзянскае права, дадзенае Напалеонам. Не вельмі вядома, якая была б тэрытарыяльная форма той дзяржавы. Тагачасныя назіральнікі, удзельнікі тых падзеяў з боку Напалеона дапускалі, што тэрыторыі сучаснай Літвы і сучаснай Беларусі былі б злучаныя з Варшаўскім княствам. […] Увядзенне Кодэксу Напалеона на тэрыторыях Рэчы Паспалітай, якія трапілі пад расейскую ўладу, азначаў бы ні больш ні менш наданне волі сялянам», – дадае прафесар Ярослаў Чубаты.

Вайна і спадарожныя ёй абставіны прывялі да велізарных стратаў сярод тых, хто браў непасрэдны ўдзел у баявых дзеяннях, але таксама і мясцовага насельніцтва. Знішчаная і разбураная была сялянская і шляхецкая гаспадарка, духоўная і матэрыяльная спадчына беларуска-літоўскага краю.

Госці праграмы «Intermarium»:

  • Ярослаў Чубаты, прафесар, доктар гістарычных навук, Варшаўскі ўніверсітэт, Польшча
  • Вячаслаў Швед, прафесар, доктар гістарычных навук, Горадня, Беларусь

Belsat.eu

Падпісвайся на telegram Белсату

Больш матэрыялаў

Неймаверныя беларусы падтрымалі паўстанне 1830 года. Як гэта было?

Ці быў Наваградак сталіцай ВКЛ?

Як беларусы аб’ядналі Усход і Захад

Як масоны за Беларусь змагаліся

Якія злачынствы хаваюць беларускія лясы?

Праз сто гадоў беларусы зноў змагаюцца за сваю дзяржаву

Былі расстраляныя 3 рэктары БДУ, 10 рэдактараў газеты «Звязда». Як знішчалі Беларусь

Ці мы гэтак жа пераможам Лукашэнку, як палякі перамаглі камуністаў?