50 lat po operacji „Dunaj”. Jak upamiętniają ją czescy i słowaccy internauci

Foto

Młodzi Czesi niosą flagę swojego państwa podczas protestów ulicznych w Pradze. Zdjęcie – Reuters

Równo pół wieku temu państwa Układu Warszawskiego (z wyjątkiem Rumunii) z ZSRR na czele wkroczyły do Czechosłowacji, by powstrzymać próby reformy ustroju komunistycznego. Dziś Czesi i Słowacy wspominają w sieciach społecznościowych te tragiczne dni , podczas których w walkach ulicznych z okupantami zginęło ponad 100 osób.

– Te wydarzenia są dla mnie najważniejszym momentem w historii Czechosłowacji, może dlatego, że uczestniczyli w nich moja babcia i dziadek. Po 50 latach wędruję po miejscach, gdzie doszło do tych wydarzeń – między innymi wzdłuż granicy węgierskiej (skąd przyszła część wojsk). Planuję dalej badać te wydarzenia i szukać informacji o nich.

– 50 lat temu wojska państw Układu Warszawskiego napadły na Czechosłowację. Jak możemy mieć prezydenta, który nie chce być częścią dzisiejszego świata wolności i demokracji? Nie mogę tego zrozumieć. Z niecierpliwością czekam na wystąpienie słowackiego prezydenta Kiski.

– 21 sierpnia 1968 to data, której nigdy nie można zapomnieć: wdarcie się do Czechosłowacji państw Układu Warszawskiego. Tak wiele zrujnowanych marzeń.

– Nigdy! Nigdy! Nie możemy zapomnieć o przeszłości.

– Nigdy nie zapomnimy!

Breżniew pod postacią rosyjskiej babci: „Nie miejcie pretensji za okupację. Zapomniałam zapytać, czy jest u was dalej kontrrewolucja?”

#Repost @czechphotocz ・・・ Včera proběhlo v galerii vyhlášení výsledků soutěže Československo – fotografie roku ‘68, kterou pořádáme společně s Českým rozhlasem. Vítězem se stal Břetislav Hybler, který pracoval jako elektro projektant. Cenu za něj přebírala jeho manželka a takto promluvila o vítězném snímku: “Já jsem měla tenkrát hrozný strach. Stála jsem před Domem potravin a čekala jsem, jestli to manžel přežije, protože on musel u takových akcí být. Tak jsem byla ráda, že se vrátil, protože my jsme pak měli svatbu,”. @ceskyrozhlas #okupace #invaze #czech100 #czechphoto #1968 #invaze68 #photo #fotografie #výstava #exhibition #galerie #gallery #czechphotocentre #novebutovice

Post udostępniony przez Czech and Slovak Century (@czech_and_slovak_century)

Respekt 34/2018 Téma: Osudná noc • 21. srpen 1968: Jak vypadaly první hodiny okupace • Polský reportér Cezary Łazarewicz: Jičín 1968, zpráva o zapomenutém zločinu • Marek Svehla: Sílu 21. srpna 1968 nelze pochopit, poučení z něj ano • Čeští vojáci v Afghánistánu hledají vrahy svých kolegů • Volby do Senátu mohou otestovat otázku, zda se Česko skutečně radikalizuje • Britští labouristé bojují s vlastním antisemitismem • Rekonstrukce století končí, Národní muzeum se vrací • Rozhovor s ministryní práce a sociálních věcí Janou Maláčovou • Výstava Jiřího Koláře v Národní galerii ukazuje, jak básník prožíval rok 1968 • Nekrolog Arethy Franklin: Hlas Ameriky • Vznikne někdy počítač všestranně nadaný, s vlastními smysly a tělem? #novyrespekt #respektcz #magazine #cover #srpen1968 #invaze68 #invaze1968 #1968 #vyroci

Post udostępniony przez Týdeník Respekt (@respektcz)

– Okupanci do domu! Moskwa – wasze miejsce!

Zdławić Praską Wiosnę

Po puczu komunistycznym w 1948 roku, zorganizowanym przy udziale ZSRR, Czechosłowacja została republiką socjalistyczną, w pełni podporządkowaną polityczne Moskwie.

W przeciwieństwie do ZSRR, po śmierci Stalina w Czechosłowacji nie nastąpiła odwilż. Komunistyczne represje trwały.

W styczniu 1968 roku władzę w Komunistycznej Partii Czechosłowacji objął Słowak Alexander Dubček, który obiecał ograniczenie cenzury i uprawnień służby bezpieczeństwa. Władze postanowiły nie rezygnować z gospodarki socjalistycznej, ale wprowadzić elementy wolnego rynku – z większą niezależnością przedsiębiorstw, liberalizacją cen i orientacją na towary użytkowe.

Reformatorzy planowali, że Komunistyczna Partia Czechosłowacji stanie się bardziej pluralistyczna, zachowa swoją rolę, ale zrezygnuje z totalnego kierowania wszystkimi aspektami życia społecznego i gospodarczego. Zapowiadano wolność słowa i druku. Koncepcja otrzymała nazwę „socjalizm z ludzką twarzą”.

Liberalizacja przewidywała nawet możliwość wystąpienia kraju z Układu Warszawskiego.

Moskwa postanowiła siłą powstrzymać proces demokratyzacji.

W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku ZSRR i inne państwa Układu Warszawskiego (z wyjątkiem Rumunii) weszły do Czechosłowacji. Żołnierze mieli powstrzymać Czechów i Słowaków przed reformą ustroju komunistycznego.

Od rana Czesi i Słowacy zaczęli niszczyć i zamalowywać znaki drogowe w całym kraju, by dezorientować okupantów. Sowieckie wojska w Pradze nie od razu zdołały zdobyć budynki radia, dworca i redakcji gazet. Wielki tłum przed radiostacją zabarykadował ulice. W kierunku wojsk radzieckich poleciały koktajle Mołotowa, na które żołnierze odpowiedzieli ołowiem.

Łącznie podczas walk ulicznych zginęło ponad 100 osób.

Symbolem protestu przeciwko inwazji stało się samospalenie studenta Jana Palacha. Rzeźbiarz Olbram Zoubek zdjął potajemnie jego maskę pośmiertną, której odlew już następnego dnia zaniesiono na Plac Wacława. Pogrzeb studenta w styczniu 1969 roku przerodził się w wielką demonstrację z udziałem nawet 100 tys. osób. Protesty, brutalnie tłumione przez siły bezpieczeństwa, trwały do połowy 1969 roku.

Wydarzenia 21 sierpnia 1968 roku pokazały innym narodom bloku wschodniego, że zrzucenie dyktatu Moskwy może być ciężkie.

Wojska sowieckie pozostały w Czechosłowacji na kolejne 20 lat.

Czytajcie również:

dd, pj/belsat.eu

Zobacz też
Komentarze