Віктар Шукеловіч Беларускі порах

літаратар, журналіст

Жанчына стаяла агаломшаная, аўтаматычна цярэбячы пальцы на рукох. Яе грудзі, сціснутыя службоваю ўніформаю, высока ўздымаліся ад пачашчанага дыхання. Кабета не магла знайсці адпаведных словаў ў адказ на маю беларускую мову.

Хвіліну таму я зайшоў у метро і запытаўся ў кантралёркі па-беларуску, як найхутчэй патрапіць на вуліцу Маскоўскую. Кабета адразу ж змянілася з твару, пачырванела, і я ў думках ужо нацягваў нябачны панцыр, які б дапамог мне справіцца са звыклым: “Гаварыце нармальна! Я ні панімаю”.

Расхваляваная не на жарты маладзіца расшпіліла верхні гузік белай блузкі пад спінжаком, прыадкрыўшы сваю далікатную шыю. Ад яе зграбнай постаці пырскала прыгажосцю і свежасцю. “Даўганогая спрытушка, – ацаніў я. – Шкода, што мазгоў затое, пэўна, няма”.

– Як слаўна, што вы размаўляеце па-беларуску, – крыху аддыхаўшыся, азвалася нарэшце жанчына. Яна выглядала моцна ўзрушанай. – Вам трэба ехаць на станцыю “Інстытут культуры”, – прамовіла яна ўдавана звонкім голасам, які, аднак, крыху дрыжэў. Яна старалася гаварыць упэўнена, але я бачыў, што ў ёй усцяж віравалі эмоцыі, выкліканыя, мусіць, беларускай мовай.

Маладая кабета дзьмухнула сабе ў пасму валасоў, што насунулася на лоб, закінула праваю рукою каштанавы завіток за вуха ды ціха запытала:
– А вы з Менску?
– Не, з-пад Ашмянаў…
– Цудоўна, проста цудоўна, – сказала яна з прыдыханнем, смакуючы кожнае слоўца. Беларуская мова з ейных вуснаў была нібы аксаміт, а ўсмешка нагадвала выставу перлінаў. З ейных шчок ўсцяж не сыходзіў румянец, а вялікія зялёныя вочы-смарагды то ўспыхвалі, то гаслі пад доўгімі вейкамі.

– Я таксама не з Менску, – прамовіла. На выгляд ёй можна было даць каля трыццаці пяці. У свеце кветак гэта быў узрост ружы, на краях пялёсткаў якой праяўляюцца першыя, нязначныя знакі завядання. Але дзякуючы гэтаму ружа атрымлівае непаўторны шарм, пахне яшчэ прынадней, яшчэ духмяней, вабячы элегантнай гожасцю.

Мая суразмоўніца па-жаночаму падціснула малінава-каралавыя вусны. На цукровай шыі ўтварыўся невялічкі жалабок.
– Я сама з Гудагаю. Я ведала, што вы таксама з Заходняй Беларусі. Па мове пачула. Толькі ў нас так прыгожа гавораць.
– Вы размаўляеце яшчэ прыгажэй, так неяк соладка, – я мусіў адказаць на яе ветласць. Зямлячка з какецтвам крыху пахіліла на бок галаву і шарганула па падлозе сваёй нібы вытачанаю ножкаю ў чорным чаравічку:

– Я проста адчула, што вы свой… Скажыце, што нашыя людзі іншыя, чымся тут. Больш ласкавыя, больш сардэчныя і… – яна шукала адпаведных словаў. – І больш шануюць сваё.
– Вы хочаце сказаць: больш беларускія, менш зрусіфікаваныя? Пэўна так. Але нельга абагульняць.
– Але ж згадайце паўстанне Каліноўскага, касінераў… Якія баі моцныя ў нас былі. Якія ў нас людзі былі непакорныя і якія ж адважныя. І дагэтуль больш да беларускасці горнуцца, чымся на ўсходзе. А тут – пустыня нейкая. Людзі гыркаюць, мацюкаюцца, увесь час злыя.
– Хапае і ў нас злосці ды чарнаты.

 

– Не, мне здаецца ў нас людзі больш добрыя, – запярэчыла маладзіца з напорам, а доўгія вейкі ўзняліся высока ўгору. – Мы больш сумленныя, больш дбаем пра карані. Паглядзіце: Купала, Колас, Багушэвіч, Дунін-Марцінкевіч – яны ўсе з Заходняй Беларусі.
– Ну чаму? Былі і з усходу дзеячы – Гарэцкі, Мрый, Зарэцкі… – неяк няўпэўнена даводзіў я.
Да нас падышла аднекуль яшчэ адна худая і высокая кантралёрка ў фуражцы.
– Паглядзі, Паўлаўна, мой зямляк, па-беларуску гаворыць, – прадставіла мяне мая зграбная суразмоўніца. Худзеліца глянула на мяне без асаблівай цікавасці. – Таксама з захаду Беларусі, як і я, – працягвала прыгажуня. – Мы заходнікі – ого-го! – кабетка сціснула руку ў кулак і патрэсла ў паветры. – Мы – зацятыя людзі. Мы ва ўсіх паўстаннях ваявалі за вольнасць. Нашыя землі – гэта сэрца Вялікага княства… – сакатала прыгажуня, нібы апраўдваючыся перад каляжанкаю і стараючыся нешта давесці. У паветры яна нецярпліва крэсліла рукамі зігзагі.

– Угы, – невыразна гмыкнула Паўлаўна, скасавурыўшыся з ухмылкай на маю суразмоўніцу. Ейны твар казаў: “Давай залівай, а я і так сваё ведаю”.
– Ладна, харэ трапацца. Усяго вам добрага, – кіўнула мне худзеліца.
– Усяго добрага, хай вам шчасціцца, і жыве Беларусь! – пажадала на развітанне мая зямлячка.
– Жыве вечна! – мне шкада было сыходзіць. Нешта неспатоленае круцілася ўнутры. – Можа, яшчэ спаткаемся…
– Абавязкова сустрэнемся, – прыгажуня памахала мне сваёй далікатнай, нібы парцалянавай, ручкай.

Я сыходзіў уніз, на платформу метро, як у горшы свет – так мне хораша было размаўляць з вабнаю маладзіцаю з Гудагаю.

– Пакуль ёсць такія людзі, як яна, будзе жыць Беларусь, – думаў я, чакаючы цягнік і зыркаючы ў бок празрыстай будкі кантралёркі. – Не згубілася яшчэ моц беларускасці ў народзе, і ёсць яшчэ порах у нашых парахаўніцах.
Я толькі пашкадаваў, што не запытаўся ў прыгажуні ейнага імя.

Віктар Шукеловіч, belsat.eu

Меркаванне аўтараў можа не супадаць з пазіцыяй рэдакцыі.

іншыя запісы
Каментары