Мы з вамі мноства разоў бачылі некаторыя дзеянні нашых чыноўнікаў, і даўно да іх прывыклі. Вы здзівіцеся, але многія з гэтых дзеянняў падпадаюць пад адказнасць. Пры тым крымінальную.
Парушэнне раўнапраўя грамадзянаў – артыкул 190. Да двух гадоў пазбаўлення волі.
«Наўмыснае прамое або ўскоснае парушэнне, альбо абмежаванне правоў і свабодаў, альбо ўсталяванне прамых або ўскосных перавагаў грамадзянаў у залежнасці ад полу, расы, нацыянальнасці, мовы, паходжання, маёмаснага або службовага становішча, месца жыхарства, адносіны да рэлігіі, перакананняў, прыналежнасці да грамадскіх абʼяднанняў, што пацягнулі істотную шкоду правам, свабодам і законным інтарэсам грамадзяніна».
А цяпер давайце ўзгадаем усіх, каго выключалі з ВНУ і звальнялі з працы за палітычныя погляды альбо за прыналежнасць да палітычных рухаў. Колькі было выпадкаў ціску на грамадзянаў з-за адданасці роднай мове і культуры. Ды пераслед няўгодных вернікаў і свавольства чыноўнікаў у адносінах да простых людзей. Усё гэта караецца па Законе, але рэальных прыкладаў у судовай практыцы ніхто не ўзгадае.
Перашкода правядзенню сходу, мітынгу, дэманстрацыі, шэсця, пікетавання або ўдзелу ў іх – артыкул 198. Да трох гадоў пазбаўлення волі.
«Незаконная перашкода правядзенню сходу, мітынгу, дэманстрацыі, шэсця, пікетавання або ўдзелу ў іх, альбо прымус да ўдзелу ў іх, учыненыя з выкарыстаннем гвалту або з пагрозай яго выкарыстання».
То бок, калі хтосьці ставіць нейкія прыпоны перад дазволенай акцыяй (напрыклад, Дзень Волі, Чарнобыльскі Шлях, Дзяды) – ён робіць злачынства. Мы можам узгадаць безліч прэвентыўных затрыманняў перад важнымі мітынгамі. Як канфіскоўвалі гукаўзмацняльную апаратуру і ўлёткі, падпускалі правакатараў і нават штрафавалі кіроўцаў, якія сігналілі ў знак падтрымання.
Таксама трэба памятаць, як нашых бюджэтнікаў пастаянна зганяюць пад прымусам на нейкія там маёўкі і савецкія святы. Калі хто ні хоча, перад ім паўстае пагроза звальнення, пазбаўлення прэміі, не працягненне кантракту.
Але ніхто не разу за гэтыя справы не быў прыцягнуты да адказнасці.
Адмова ў прадстаўленні грамадзяніну інфармацыі – артыкул 204. Пазбаўленне права займаць пэўныя пасады або займацца пэўнай дзейнасцю.
«Незаконная адмова службовай асобай у прадстаўленні грамадзяніну сабраных ва ўстаноўленым парадку дакументаў і матэрыялаў, якія непасрэдна датычацца яго праў, свабоды і законных інтарэсаў, альбо прадстаўленне яму няпоўнай або наўмысна скажонай такой інфармацыі, якая пацягнула прычыненне істотнай шкоды правам, свабодам і законным інтарэсам грамадзяніна».
А ўсё гэткае свавольства, па законе, цягне на штраф або звальненне назаўсёды з адказных пасад.
Перашкода законнай прафесійнай дзейнасці журналіста – артыкул 198. Да трох гадоў пазбаўлення волі.
«Перашкода ў якой бы там ні было форме законнай прафесійнай дзейнасці журналіста альбо прымус яго да распаўсюджвання або адмовы ад распаўсюджвання інфармацыі, учыненыя з ужываннем гвалту або з пагрозай яго ўжывання, знішчэннем або пашкоджаннем маёмасці, ушчамленнем правоў і законных інтарэсаў журналіста».
Напэўна ў кожнай рэдакцыі незалежных СМІ вам распавядуць 100500 выпадкаў, як іх супрацоўнікаў білі, давалі 15 сутак, ламалі фотаапараты і відэатэхніку. Ды і на кожнай масавай акцыі невядомыя ў штатскім часта проста закрываюць далонямі абʼектывы фатографаў. Але крымінальных спраў у адносінах да сілавікоў, якія штораз парушаюць закон, мы яшчэ не бачылі.
Пераслед грамадзянаў за крытыку – артыкул 197. Абмежаванне волі да трох гадоў.
«Ушчамленне службовай асобай правоў, свабоды і законных інтарэсаў грамадзяніна за скіраванне ім у дзяржаўныя органы або грамадскія абʼяднанні прапаноў, заяваў, скаргаў, альбо за крытыку якая ў іх змешчаная, альбо за выступы з крытыкай у іншай форме (пераслед грамадзянаў за крытыку)».
Паскардзіліся на дырэктара школы, а да вас прыйшлі органы апекі? Напісалі скаргу на Мінгарвыканкам, а да вас прыйшла падатковая, пажарная і пракуратура? Усё гэтыя моманты, да якіх мы даўно звыклі, і ёсць пераслед за крытыку. Нельга выкарыстоўваць адміністратыўны рэсурс, ці які-небудзь іншы, калі грамадзянін у афіцыйная форме крытыкуе ўладу. Але, на жаль, у нас усе зусім наадварот.
Крымінальны Кодэкс вельмі цікавая рэч. Ён выглядае цалкам нармалёва, але практыка яго ўжывання пазбаўляе нашых грамадзянаў усялякага даверу да праваахоўных структур. Але, як там б ні было, сістэмы жывуць па нормах і паперках. Нягледзячы на ўсё, мы павінны таксама ўмець даваць юрыдычны адпор на свавольства ўладаў.
