Алесь Кіркевіч У Курапатах пачынаецца прэзідэнцкая кампанія. Але чыя?..

журналіст, літаратар

Фота photocentra.com

У свой час, на мяжы 1980-90-ых гадоў, першы ўпісаў Курапаты ў сваю палітычную кампанію Зянон Пазняк. І гэта лагічна: спадар Зянон адкрыў расстрэльны лес для Беларусі, запачаткаваў шэсце на Дзяды, а пасля наўпрост стаўся пажыццёвым экспертам і адным з сімвалаў Курапатаў.

Курапаты для Пазняка сталіся не толькі безадказнаю зброяй супраць Масквы ды ўсяго савецкага, але і адным з пунктаў перадвыбарчай праграмы ў 1994-ым. Нага ў нагу з пытаннямі мовы, гісторыі, прыватнай уласнасці на зямлю ішла акурат дэкамунізацыя. Яе сімвал – Курапаты як апафеоз злачынстваў сталінскай сістэмы.

Зянон Пазняк у Курапатах

Пасля быў 2001 год, пратэсты супраць будоўлі Менскай кальцавой, якая акурат прайшла праз урочышча. Тады крыжы ды расстрэльныя яміны баранілі актывісты, «Малады фронт»,«Беларуская партыя свабоды», але ў прэзідэнцкую гонку гэты кейс неяк не ўпісваўся: куды больш цікавымі былі сацыяльныя лозунгі, пытанні з заробкамі і звычайны негатыў, маўляў, «дастаў, хопіць!».

Прайшло яшчэ 17 гадоў: у Курапатах палыхнуў канфлікт супраць бізнес-цэнтру Анішчанкі з намётамі, сцягамі і бочкамі ў агні. Памятаю, як увечары, перад перад сходам на пару соцень чалавек з удзелам жыхароў Зялёнага Лугу, па кальцавой побач з лагерам пратэстоўцаў прамчаў картэж. Казалі, што гэта быў Лукашэнка. Няўжо яму цікава было наўпрост паглядзець?.. З трасы сапраўды былі добра бачныя сцягі на высокіх тронках. Наўпрост запомнім гэты момант.

Зміцер Дашкевіч. Фота У. Рубанава, «Новы час»

Год 2018-ты, новая хваля пратэсту. Гэтым разам супраць рэстарану Зайдэса-Ізраілевіча. І твары пратэстоўцаў тыя самыя, і лозунгі падобныя, ізноў нікога пакуль сур’ёзна не «зачыняюць»… Відаць, чакаюць, збіраюць тэчкі. Магчыма, як і ўвесну 2017-га, для сілавікоў гэта своеасаблівы акварыум: глянуць, якія рыбіны тут плаваюць, ці маюць зубы і чым харчуюцца. А пасля – лясь! – зачысціць тых, хто падасца небяспечным. Роўна так жа, як у мінулым годзе. Але размова не пра тое.

Сёлетні пратэст, як і мінулагодні, не мае акрэсленага лідара. Цікава, што нават «радыкал»-Дашкевіч заняў памяркоўную пазіцыю, усталёўваючы дзясяткі высачэзных крыжоў па перыметры лесу. Хто ж тады? Варыянт застаецца толькі адзін – Севярынец. І спадар Павел, здаецца, гэта цудоўна разумее.

Для Севярынца Курапаты – не толькі месца масавых забойстваў, помнік мінуўшчыны ці месца смутку: усяго гэтага ў Беларусі багата. Курапаты – адзін з сімвалаў таго старога «адраджэнскага» часу, пачатак нацыянальнага руху, вузельчык, у якім завязанае і хрысціянскае, і нацыянальнае. А яшчэ Курапаты – адзін са сцягоў, які можна прыхапіць у «крыжовы паход» 2019–2020 гадоў, на прэзідэнцкую кампанію, куды спадара Паўла ўжо вылучыла ягоная партыя.

Каля рэстарану «Поедем поедим». Фота www.svaboda.org

І тут адбываецца нечаканае: за Курапаты пастанавіў узяцца кіраўнік дзяржавы. І калі для Севярынца гэта пытанне веры, эмоцыяў, незакрытага гештальту Пазняка ды іншых «ідэалістычных абстракцыяў», то для Лукашэнкі гэта пытанне ўлады. Маўляў, так, я ведаю пра Курапаты. Але хто там ляжыць, колькі іх, як будзе выглядаць гэтае месца, я вызначу сам. А яшчэ вызначу, што вам, беларусам, трэба ведаць і думаць пра Курапаты. Не Пазняк, Севярынец ці гісторыкі, а я!

Звяртаючыся да магічнага рэалізму і мовы сімвалаў, уласна кальцавая дарога вакол сталіцы – гэта пра ўладу. Тое, што ты абвёў, – тваё, ты гэта кантралюеш, як у «Віі» Гогаля. А тут – Курапаты, перашкода твайму колу…

Іх трэба ўключыць у сваю канцэпцыю, у сваю сістэму, а цяпер – у сваю выбарчую кампанію. Упэўнены, для Аляксандра Рыгоравіча гэта адназначны перадвыбарчы крок: яму патрэбныя галасы і тых, для каго Курапаты важныя, то бок нашыя з вамі. І не намаляваныя галасы, а рэальныя.

А так наагул дык ад гэтых паўтораў і закальцаванасці, калі шчыра, робіцца троху вусцішна. Вузельчыкі, не развязаныя 25–30 гадоў таму, муляюць усёй нацыі і сёння, робячыся прадметам палітычнай гульні. Ізноў «незаконнныя» крыжы, ізноў балючыя пытанні памяці, ізноў штурханіна на магілах… Застаецца спадзявацца, што валтузня і перацягванне коўдры спыняцца хаця б пад жалобны звон сціплага ды пазбаўленага пантоў помніку, які ўсё ж такі паўстане ў Курапатах. І тады, нарэшце, у расстрэльным лесе надыдзе час наўпрост памаўчаць.

Алесь Кіркевіч, belsat.eu

Меркаванне аўтараў можа не супадаць з пазіцыяй рэдакцыі.

Глядзі таксама
Каментары