«Сістэмныя і адточаныя катаванні» апісаў былы вязень ЦІП на Акрэсціна

Менчука Руслана Трыбухоўскага затрымалі, калі ён шпацыраваў па горадзе з 9-га на 10-ае жніўня. Дадому ён вярнуўся толькі праз тыдзень. Перажытае падчас заключэння апісвае не інакш як катаванне ў некалькіх стадыях. Ён распавёў «Белсату», што з ім адбывалася падчас арышту.

Руслан Трыбухоўскі. Фота: архіў героя

«Мне пашанцавала»

Руслана Трыбухоўскага затрымалі ў ноч з 9-га на 10-ае жніўня. Зараз ён кажа, што яму «пашанцавала» – маўляў, узятых першага дня пасля выбараў катавалі менш жорстка, чымся тых, каго прывозілі 11-га і 12-га чысла.

«Нас па аднаму закідвалі ў аўтобус, забіралі тэлефон, і прапускалі праз шэраг амапаўцаў, якія лупілі нас кулакамі і дубінкамі, свяцілі ў вочы лампай».

Далей – больш. З затрыманых людзей пастанавілі зрабіць інсцэнізацыю фільму «Чалавечая шматножка».

«Нас змусілі скруціцца на падлозе абаранкам, упёршыся ў азадак чалавека перада мною. Я ўпёрся тварам не ў азадак, а ў боты. Гэта было больш брудна, але менш зневажальна».

«Вы жывёлы і ў вас няма правоў». Аповед менчука пра катаванні на Акрэсціна

На гэты ланцуг, наверх, накідвалі яшчэ і яшчэ людзей. І ўсё суправаджалася збіваннем. Калі партыю затрыманых трэба было перакінуць у аўтазак, то паміж аўтобусам і аўтазакам вышыхтоўваўся шэраг амапаўцаў, праз які людзей прапускалі і закідвалі ў аўтазак.

У так званым «стакане», які разлічаны на 4 чалавекі, знаходзілася 12 асобаў.

«Палохалі, што вязуць на расстрэл. Дыхаць не было чым, мы задыхаліся ў літаральным сэнсе. Тых, хто скардзіўся – білі. Трэба было маўчаць».

Катаванні на Акрэсціна

Ужо на Акрэсціна арыштаваных ізноў прапусцілі праз калідор дубінак, паставілі да сцяны на калені. Галаву трэба было апусціць максімальна ўніз, а рукі падняць на сцяну.

«Пад каленямі было дробныя каменне, а ў шортах было балюча. Але мы не проста стаялі, нам трэб было пастаянна варушыцца на каленях улева, па дробным каменні. Паралельна нас білі дубінкамі. Так працягвалася тры гадзіны».

На ІЧУ і ЦІП Акрэсціна выдаюць затрыманым рэчы. Менск, Беларусь. 15 жніўня 2020 года. Фота: Іра Арахоўская / Vot-tak.tv / Belsat.eu

Руслан яшчэ раз кажа, што яму вельмі пашанцавала. Пасля катавання камянямі іх адразу павялі ў падвал. Там людзей хапалі за валасы, падымалі, апускалі галаву амаль да каленяў, заломваючы рукі да вывіху ў суставах. У такой пазіцыі яны мусілі стаяць прыкладна гадзіну.

«Чаму пашанцавала? Бо тых, каго прывозілі пасля нас, яшчэ і моцна збілі перад гэтым».

Ён згадвае, што потым бачыў на Акрэсціна лужыны крыві, а ў іх – даўжэзныя пасмы валосся і выбітыя зубы. Яны належалі тым, каго збівалі ў наступныя дні.

Тых, каго затрымалі ў першы дзень пратэстаў, ставілі да іншай сценкі ў скляпенні, падкошвалі ногі, каб чалавек рэзка падаў каленамі на кафлю. У позе эмбрыёна, распранутымі да майткоў, змушалі стаяць, не адрываючы ад кафлі локцяў і каленяў. Калі нехта адрываў – білі.

«Тых, хто скардзіўся на боль у спіне – білі па спіне яшчэ мацней. Адзін хлопец папрасіў яго не біць па левай ягадзіцы, бо там была рана. Дык яму на азадку джынсы выразалі квадратам, каб біць менавіта туды».

У выніку без апісання ў людзей адабралі ўсе каштоўныя рэчы, шнуркі, дзягі. І кінулі ў камеры.

«Я пабачыў, як для нас рыхтуюць канцлагер. Думаў, нас прывезлі, каб забіць»

Збіванне, цесныя камеры, недахоп кіслароду

Далейшыя катаванні праходзілі без кантакту з карнікамі. Але ўяўлялі сабою ўскоснае ўздзеянне на арганізм. Руслан іх апісвае як «сістэмныя катаванні, вывераныя і адточаныя гадамі і дзесяцігоддзямі існавання ізалюючых установаў савецкага ўзору».

Перрадусім гэта катаванне праз абмежаваную прастору ў камеры. Яна была разлічаная на 6 чалавек, але на той момант людзей у ёй было 27.

«У той момант мне здавалася, што гэта вельмі шмат, і гэта не зусім нармальна. Я быў шчыра перакананы, што гэтая сітуацыя – часовая і нас нагрузілі ў яе як у хаб, каб пазней размяркоўваць па камерах. Тады я яшчэ не разумеў, што знаходзіўся ў даволі прыстойных умовах».

Руслан Трыбухоўскі. Фота з ягонага архіву

Потым у камеру пачалі дадаваць людзей. У пэўны момант нас стала каля 40. Не было магчымасці нават выцягнуць ногі на падлозе – трэба было спаць звярнуўшыся абаранкам.

Руслан спачатку меркаваў, што тры яскравыя пражэктары не згасілі на ноч выпадкова. Ад святла моцна балела галава. Тым не менш сон у першы дзень быў бадай што самым доўгім за ўвесь час прыбывання – паспаць атрымалася ажно 3 гадзіны. Далей працягвалася сапраўднае катаванне сном. Затрыманых будзілі ўначы, змушалі станавіцца на калені, галаву – у падлогу. Усе гэтыя дзеянні суправаджаліся лаянкаю з боку адміністрацыі ЦІПу.

«Тое, што робяць сілавікі, – гэта генацыд». Менчука абстралялі гумовымі кулямі за сто метраў ад дому

У дадатак затрыманых не кармілі ўвогуле і не давалі ім вады. Колькі зараз часу – яны таксама не ведалі.

Гук аўтазакаў, якія пад’язджалі, суправаджаўся жудаснымі крыкамі і стогнамі. Часам з камеры выводзілі іншых арыштаваных. Проста заходзіў назіральнік і чытаў некалькі прозвішчаў са спісу. Звычайна тыя, чые імёны прагучалі, болей не вярталіся. Білі толькі ўначы.

«Потым я сустрэўся з некаторымі з гэтых хлапцоў. Двух з іх проста перавялі ў іншую камеру, яшчэ двух вывелі ў двор і збілі да такога стану, што хадзіць стала нерэальна. Ногі былі падобныя на чырвонае месіва. Што ж з імі зрабілі потым? Выкінулі за парог турмы і сказалі, што ёсць пяць хвілінаў, каб схавацца. Бо інакш выйдуць на паляванне».

Пацярпелы ад зверстваў АМАПу у паслявыбарчыя дні.

Камусьці ўдалося ўцячы. Аднак частка людзей нават не здолела падняцца. Што з імі цяпер, не вядома. Адзін з гэтых хлопцаў змушаны рабіць аперацыю на ногі, бо ў яго ўтварыліся крывяныя каўбасы. Яму будуць рэзаць ногі.

Руслан згадвае, што яшчэ затрыманых катавалі не аказаннем медычнай дапамогі.

«Яны яўна не былі зацікаўленыя, каб мы здохлі. Але ў астатнім было абсалютна напляваць на нашае здароўе».

Як доказ ён згадвае адзін дзень, калі ў камеры было каля 40 чалавек, а на вуліцы было вельмі горача. У пакоі не было чым дыхаць. Адзін мужчына паклікаў лекара, казаў, што ягонае сэрца зараз не вытрымае. Яму далі лек, які аніяк не падзейнічаў. Іншаму хлапцу не дапамаглі з ранаю ад аскепка гранаты.

Супрацоўнікі ЦІП маглі выліць вядро халоднай вады ў вельмі душную камеру. Гэта пераўтварала яе ў сапраўдную лазню.

Слуцкі ЛПП – санаторый

Раніцаю 13 жніўня Руслана разам з іншымі вывялі з камеры і павезлі ў іншае месца. Куды дакладна – не ведалі нават амапаўцы, якія суправаджалі. У выніку яны прыехалі ў слуцкі Лячэбна-працоўны прафілакторый. На фоне Акрэсціна ён выглядаў ледзь не як санаторый.

«Было бачна, што вартаўнікі самі не разумеюць, што адбываецца і яны нам спачуваюць. Яны не маглі ўцяміць, чаму нармальныя інтэлігентныя хлопцы ад 18 да 25 гадоў такія вельмі збітыя і параненыя і што яны тут робяць?».

Толькі там іх пакармілі, далі памыцца і паспаць. На наступны дзень пачалося вызваленне. Пад вечар калонаю падвялі да выхаду, дзе сядзелі супрацоўнікі МУС. Яны выдавалі арыштаваным паперу пра крымінальную адказнасць за ўдзел у мітынгах.

Але ўсе рэчы засталіся на Акрэсціна: людзі былі без грошай, ключоў, тэлефонаў, дакументаў. Некаторых людзей утрымлівалі абсалютна незаконна – нават без пратаколаў і судоў.

«У іх няма аніякіх дакументаў, што над імі здзекаваліся. Аніякіх увогуле!», – абураецца Руслан.

На Акрэсціна людзі спрабуюць даведацца, дзе іх затрыманыя сваякі і сябры. Менск, Беларусь. 12 жніўня 2020 г. Фота: ТК / Belsat.eu

Гук грузавіка здаецца аўтазакам

Руслан схуднеў на 10 кілаграмаў за час затрымання. Свой псіхалагічны стан апісвае як няважны.

«Спачатку, калі выйшаў, як ні дзіўна, было добра. Але цяпер я разумею што проста знаходзіўся ў прастрацыі. Потым пачало накрываць галаўнымі болямі, апатыяй і іншымі цікавінкамі. Цяпер няма апетыту і сну, вельмі трывожныя думкі, што яны прыйдуць зноў, бо ў нас амаль ва ўсіх неадседжаныя содні», – прызнаецца мужчына.

Ён жыве ў прыватным доме, і гук грузавіка ўначы на вуліцы змушае ўскочыць і апранацца.

«Думаю, што гэта аўтазак».

Ён не выключае, што звернецца па псіхалагічную дапамогу.

«Першапачаткова не планаваў звяртацца па дапамогу. Меркаваў, што па-геройску сам спраўлюсяа. Аднак некаторыя моманты не трэба закопваць глыбей, таму сапраўды дапамога патрэбная».

***

Паводле звестак МУС каля 7000 чалавек былі затрыманыя ў перыяд з 9 па 12 жніўня. Шмат хто з іх быў жорстка збіты, паранены гумавымі кулямі або аскепкамі гранатаў.

Ахвяры катаванняў і рэпрэсіяў могуць звярнуцца да шэрагу ініцыятываў па бясплатную псіхалагічную дапамогу. Напрыклад, вось сюды.

Ксенія Тарасевіч, belsat.eu

Hавiны