Лукашэнка зноў пераможа, Беларусь зноў прайграе

Аляксандр
Класкоўскі
палітычны аглядальнік, публіцыст

Такім чынам, вызначылася шасцёрка прэтэндэнтаў на званне адзінага кандыдата ад апазіцыі на маючых адбыцца ў Беларусі не пазней за 30 жніўня прэзідэнцкіх выбарах. Упершыню ў гісторыі беларускія апазіцыянеры (не ўсе, гэта ўтопія, але пяць сур’ёзных структур) дамовіліся правесці праймерыз, каб вызначыць таго, хто з іх боку паспрабуе кінуць пальчатку нязменнаму прэзідэнту.

Вядома, лепш так, чым як было ў 2010-м, калі на выбары пайшло аж дзевяць супернікаў Аляксандра Лукашэнкі. Яны расцягнулі галасы пратэстнага электарату і не змаглі дамовіцца аб адзіным плане Плошчы, у выніку чаго маніфестанты патрапілі ў пастку сілавікоў.

19 снежня 2010 года, Плошча Незалежнасці ў Менску. Фота – Аляксандр Саенка

Але, па-першае, і цяпер сёй-той з апазіцыі мае намер гуляць у сваю гульню, што палягчае паліттэхнолагам і спецслужбам Лукашэнкі задачу сеяць хаос сярод праціўнікаў, навязваць свой сцэнар кампаніі.

Па-другое, праймерыз, якія апазіцыя паспяшалася назваць «народным галасаваннем», рызыкуюць ператварыцца ў задуму для вузкага кола. Ну не ламанецца абывацель на галасаванне ў рэгіёнах, ведаючы, што працэс пад каўпаком сілавікоў. Пры галасаванні праз інтэрнэт таксама трэба засвяціцца, пакінуць пашпартныя дадзеныя. А ў дадатак – паабяцаць быць у ініцыятыўнай групе будучага кандыдата (яшчэ невядома, хто ён, а на цябе ўжо ярмо спрабуюць накінуць!).

За апазіцыянерамі цягнецца шлейф паразаў

Хто ж у шасцёрцы? Гэта старшыня Аб’яднанай грамадзянскай партыі Мікалай Казлоў, сустаршыні аргкамітэта па стварэнні партыі «Беларуская хрысціянская дэмакратыя» Павел Севярынец і Вольга Кавалькова, старшыня руху «За Свабоду» Юрась Губарэвіч, намеснік старшыні Партыі БНФ Аляксей Янукевіч, экс-дэпутат Палаты прадстаўнікоў Ганна Канапацкая.

На шляху да адзінага. Што вядома пра патэнцыйных кандыдатаў на прэзідэнта?

Усе яны – прадстаўнікі, умоўна кажучы, партыйнай апазіцыі (хіба што Канапацкую ў мінулым годзе выключылі з АГП, але сутнасці гэта не мяняе). І гэта ўжо, калі жадаеце, стыгматызацыя. Маса абывацеляў будзе праецыраваць на любога з гэтай шасцёркі ў якасці адзінага кандыдата ўвесь шматгадовы шлейф паразаў, правалаў беларускай апазіцыі. Будуць думаць: можа, і правільныя рэчы гэты чалавек кажа, але ж ён (яна) – з гэтых вечных лузеров.

У дадатак сама працэдура праймерыз будзе падштурхоўваць прэтэндэнтаў да даволі радыкальным лозунгаў. Бо паводле зацверджаных крытэрыяў адзіны кандыдат павінен выступаць, напрыклад, за выхад Беларусі з АДКБ, Саюзнай дзяржавы, вывыд з яе тэрыторыі замежных (чытай: расейскіх) вайсковых аб’ектаў. Аднак ёсць падставы меркаваць, што далёка не ўсе простыя беларусы нават з ліку незадаволеных жыццём пры Лукашэнку гатовыя падтрымаць такую ​​пазіцыю.

У выніку могуць атрымацца нажніцы паміж крытэрыямі партыйнай апазіцыі і запытамі таго пласта электарату, які хоча пераменаў, але пры гэтым не настроены канфліктаваць з Масквой і не мае ахвоты выходзіць на вулічныя пратэсты.

Беларускі Зяленскі не праглядаецца

У ідэале ў якасці альтэрнатывы Лукашэнку быў бы, бадай, добры свежы харызматычны персанаж з боку, не абцяжараны грузам апазіцыйных грахоў, але ўжо які адбыўся ў нейкай сферы. Карацей, гэткі беларускі Зяленскі.

Але дзе яго ўзяць? Дакладней, паспрабуй знайдзі дзівака, гатовага прамяняць жыццёвы поспех на рызыку паламаць сабе кар’еру, сесці ў турму. Наколькі ведаю, апазіцыя спрабавала шукаць, але – аблом. Ды і наогул – каб стрэліў «беларускі Зяленскі», трэба шмат фактараў, якіх пры рэжыме, створаным Лукашэнка, няма.

У выніку на сёння самым моцным прэтэндэнтам на адзінага кандыдата выглядае, бадай, Севярынец, для якога зорнай гадзінай стала лідэрства падчас снежаньскіх пратэстаў супраць «паглыбленай інтэграцыі» у Менску. Але ўзнікае пытанне, ці зарэгіструюць ўлады дыскамфортнага для іх вулічнага бунтара.

Павел Севярынец на акцыі пратэсту ў Менску. 21 снежня 2019 г. Фота: Ірына Арахоўская/belsat.eu

У самога Севярынца на выпадак нерэгістрацыі ёсць план: моцны байкот, аж да агульнанацыянальнай забастоўкі. Аднак да гэтага часу ўсе спробы байкоту ў Беларусі правальваліся. Рэжым іх проста не заўважаў. Так, на выбары многія не ходзяць. Але патрэбныя ўладам лічбы яўкі ўсё роўна малююцца. А апазіцыянеры блытаюць абывацельскі пафігізм з гатоўнасцю ўпарта супрацьстаяць рэжыму.

Змрочны трыумфатар

Безумоўна, бываюць усякія форс-мажоры, часам прылятаюць чорныя лебедзі. Але калі без гэтага, то наўрад ці штосьці перашкодзіць Лукашэнку аформіць сабе новы пяцігадовы тэрмін. Ён ўдала падмарозіў краіну, маргіналізаваў праціўнікаў, адбіў у бізнесу і радавых грамадзян ахвоту лезці ў палітыку, навязаў ім фаталізм.

Здаецца, усё схоплена. Незалежная сацыялогія знішчана, грамадства не ведае рэйтынгаў палітыкаў. У выбаркамах – свае людзі, ведаюць, што напісаць ў пратаколе. Цэнтрвыбаркам аб’явіць аб чарговай перамозе з годным правадыра вынікам. Але не здзіўлюся, калі на чарговай інаўгурацыі Лукашэнкі будзе яшчэ больш змрочным, чым на ранейшых.

Інаўгурацыя Аляксандра Лукашэнкі, 6 лістапада 2015 года. Фота – president.gov.by

Ён не можа сысці, таму што, напэўна, не верыць да канца патэнцыйным пераемнікам, асцерагаецца здабывання нейкіх шкілетаў з шафы, помсты ворагаў. Баіцца за лёс радні. У гэтым сэнсе Лукашэнка – закладнік свайго становішча шматгадовага правадыра, які нямала награшыў і занадта загруз ва ўладзе.

Хоць тэарэтычна першы прэзідэнт Беларусі мог даволі прыгожа сысці ў 2006-м ці нават 2010-м. Тады б яго запомнілі як лідэра, што ўмацаваў дзяржаву і які даў насельніцтву нядрэнны рост дабрабыту.

Але з 2010 года даходы беларусаў у доларавым эквіваленце практычна топчуцца на месцы (ды яшчэ і з адкатамі). А пасля нядаўніх перамоваў у Сочы стала як ніколі ясна, што Аляксандар Лукашэнка атрымаў каласальную стратэгічную паразу. Ён прайграў шматгадовую інтэграцыйную гульню з Крамлём.

Масква больш не дае зніжак за прамовы пра славянскае братэрства і гатоўнасць класціся пад танкі НАТА. Завязаная на расейскія рэсурсы эканамічная мадэль асуджаная, яна ўжо памірае.

А іншага праекту для Беларусі ў Лукашэнкі няма. Яму глыбока чужыя ўсе гэтыя ліберальна-рынкавыя і дэмакратычныя ідэі. Ён ціснуў і будзе ціснуць унутраных ворагаў, якія артыкулююць ломку сістэмы .

Так што, калі выключыць цуд, унутры краіны ён зноў выйграе. А прайграе Беларусь.

Аляксандр Класкоўскі/АА, палітычны аглядальнік – для belsat.eu

Чытайце іншыя тэксты аўтара ў рубрыцы «Меркаванні»

Меркаванне аўтараў можа не супадаць з пазіцыяй рэдакцыі.

Больш матэрыялаў