Лукашэнка не падтрымаў пуцінскай атакі на Польшчу

75 гадоў з дня вызвалення людзей з нацысцкага канцлагеру Аўшвіц-Біркенаў. Падзея, якая мусіць аб’ядноўваць цывілізаваны свет, яго падзяліла. Урачыстасці адбываюцца як у Польшчы, на тэрыторыі былога нямецкага лагеру, гэтак і ў Ізраілі. А расейская прапаганда тым часам на ўсю моц палітызуе памяць пра ахвяраў Галакосту. Для чаго гэта робіцца і да чаго можа прывесці – глядзіце ў сюжэце з праграмы «ПраСвет».

Уладзімір Пуцін сыходзіць з трапа свайго самалёта ў аэрапорце Тэль-Авіву, куды прыляцеў для ўдзелу ў міжнародным Форуме памяці Галакосту, арганізаваным прарасейскім бізнесоўцам Мошэ Кантарам з нагоды 75-годдзя вызвалення Аўшвіцу. Кіраўніка Расеі ў аэрапорце ўрачыста сустракае ізраільскі міністр замежных справаў Ісраэль Кац.

Ісраэль Кац, міністр замежных справаў Ізраілю:

«Асабіста хачу падзякаваць вам, бо мая маці была адной з вязняў Аўшвіцу і была вызваленая Чырвонай Арміяй. Нягледзячы на гістарычныя дэбаты на тэму таго, што тады здарылася, мы, як тыя, каго вызвалілі, дакладна ведаем, хто нас вызваліў. Мы ведаем гістарычную праўду».

Гадавіна вызвалення Аўшвіца: «Белсат» правёў наўпроставую трансляцыю з Польшчы

Тое, што ў кіраўніка ізраільскага МЗС сваё ўспрыманне гісторыі і дыпламатыі, стала зразумела яшчэ летась. Бо менавіта гэты самы Ісраэль Кац год таму заявіў, што, цытата, «палякі атрымалі антысемітызм з малаком маці». Тады гэта не проста выклікала вялікае абурэнне ў польскім грамадстве – у выніку Польшча не ўзяла ўдзелу ў сустрэчы кіраўнікоў краінаў «Вышэградскай чацвёркі» ды Ізраілю. І пакуль пацяплення польска-ізраільскіх стасункаў не праглядаецца.

Каментуе кандыдат гістарычных навук Ігар Мельнікаў:

«Тое, што габрэі памятаюць сваю гісторыю, – гэта добра. Але не трэба выбіраць з гісторыі нейкія факты, больш удзячныя для Расеі – трэба ведаць гістарычны кантэкст агульнаеўрапейскі».

Аднак пакуль гэты кантэкст не ўлічваецца. Гэтак, на мерапрыемствах у Ізраілі не было прэзідэнта Польшчы Анджэя Дуды. Прычына – кіраўніку краіны, на тэрыторыі якой і размяшчаўся лагер Аўшвіц, адмовілі ў выступе на цырымоніі, у адрозненні ад прадстаўнікоў Расеі, ЗША, Вялікай Брытаніі, Францыі ды Германіі. А вось украінскі прэзідэнт Уладзімір Зяленскі форум усё ж наведаў.

Гаворыць Алег Будніцкі, дырэктар Міжнароднага цэнтру гісторыі і сацыялогіі Другой сусветнай вайны і яе наступстваў:

«Значная частка знішчаных у перыяд Галакосту – гэта ўкраінскія габрэі. І наагул літаратура Галакосту пачалася з Васіля Гросмана, з яго класічных твораў «Трэблінскае пекла» і «Украіна без габрэяў»… І значная частка ўкраінскага габрэйства, якая перажыла Галакост, рэпатрыявалася ў Ізраіль. І таму тое, што Зяленскі едзе і туды, і туды – з майго пункту гледжання абсалютна лагічна».

Аднак не толькі гістарычная памяць – прычына візіту кіраўніка Украіны ў Ізраіль.

Уладзімір Зяленскі, прэзідэнт Украіны:

«Былі думкі сустрэцца з прэзідэнтам Расейскай Федэрацыі з нагоды таго, што нашыя каманды абгаворваюць другі этап абмену».

Наведае ўкраінскі прэзідэнт і святкаванні, арганізаваныя польскім урадам непасрэдна ў музеі на тэрыторыі былога лагеру Аўшвіц-Біркенаў 27 студзеня – у дзень яго вызвалення. Там таксама, як і ў Ізраілі, будуць прысутнічаць дэлегацыі з розных краінаў свету, аднак не будзе лідараў ЗША, Францыі і Расеі. Яно і не дзіва, бо не так даўно Пуцін у публічнай прамове ўсклаў на Польшчу віну за развязванне Другой сусветнай вайны.

Выказванні кіраўніка Расеі каментуе доктар гістарычных навук Лукаш Адамскі, намеснік дырэктара Цэнтру польска-расейскага дыялогу і паразумення:

«У пуцінскай Расеі Вялікая Айчынная вайна, як называюць Другую сусветную, выконвае ролю нейкай дзяржаўнай рэлігіі. А Уладзімір Пуцін лічыць сябе жрацом гэтай рэлігіі… Для Пуціна гэтае савецкае і нават часам неасталінскае бачанне гісторыі – нешта натуральнае. Гэты чалавек вырас пра такіх гістарычных поглядах, ён лічыць іх адзінымі правільнымі».

Падаецца, што Расея ўключыла сваю прапагандысцкую машыну напоўніцу дзеля максімальнай атакі па Польшчу. Ад абвінавачвання палякаў у спробах перапісаць гісторыю да шыкоўнага салюту ў Маскве ў дзень 75-годдзя заняцця савецкімі войскамі Варшавы.

Апагеем апошніх дзён сталася публічная заява праўладнага палітолага Яўгена Сатаноўскага, маўляў, «Сталін меў рацыю ва ўсім, што было ў Катыні».

Працягвае польскі гісторык Лукаш Адамскі:

«Электарату Пуціна і ўвогуле ўсім расейцам ужо надакучыла ўвесь час чуць пра Украіну, аб прыдуманым украінскім фашызме, уціску расейцаў і гэтак далей. То бок украінскі сюжэт ужо вычарпаў свае магчымасці ўздзеяння на расейскае грамадскае меркаванне. Але трэба знайсці новага ворага. І Польшча з пункту гледжання крамлёўскіх паліттэхнолагаў ідэальна падыходзіць для такой ролі».

У антыпольскую інфармацыйную кампанію Крэмль уключыў і сваіх беларускіх памагатых. Гэтак, беларуская рэдакцыя «Спутника» ў некаторых тэкстах адкрыта абвінавачвае Варшаву ў недастатковым ушанаванні Чырвонай Арміі, якая вызваліла Польшчу ад нацызму, а таксама ў саюзніцтве з нацыстамі ды антысемітызме. І самае галоўнае – войны памяці, аказваецца, таксама развязвае Польшча. Проста класіка.

«Беларусь – гэта краіна, якая вымушана быць паміж двух агнёў, на лініі фронту паміж змаганнямі крамлёўскай эліты і Захаду. І зразумела, што маніпуляцыя ідзе не на карысць перш за ўсё Расеі. А мы, кажучы мовай паточнай, адграбаем наступствы, якія атрымлівае беларускае грамадства, якое збольшага не ведае гісторыю», – мяркуе Ігар Мельнікаў.

Што цікава, Лукашэнка не браў удзелу ў ізраільскіх урачыстасцях, не паехаў і ў Польшчу. А вось 25 гадоў таму ён быў там першы і апошні раз менавіта на 50-х угодках вызвалення лагера Аўшвіц. Цяпер жа кіраўнік Беларусі стараецца ўстрымлівацца ад рэзкіх каментароў у дачыненні польскай ці расейскай гістарычнай палітыкі, аднак з яўным занепакаеннем паглядае ў бок расейскай прапагандысцкай актыўнасці. Бо наступную яе мэту ўгадаць вельмі складана.

Зміцер Міцкевіч, belsat.eu

Cюжэт паказалі ў праграме «ПраСвет» 24.01.2020:

Іншыя тэмы выдання:

 

Hавiны