Гульня з д’яблам. Ці працуе план Лукашэнкі па выбарах?

Канкурэнтаў Лукашэнкі набралася ажно 14 чалавек – менавіта столькі ініцыятыўных групаў для вылучэння кандыдатаў на прэзідэнцтва зарэгістравала беларуская Цэнтральная выбарчая камісія. І хоць з вялікай імавернасцю гэтыя прэзідэнцкія выбары пройдуць без міжнародных назіральнікаў, ёсць аптымісты, якія вераць у справядлівы падлік галасоў. На што спадзяюцца кандыдаты, і як за выбарчай кампаніяй назіраюць вонкавыя сілы?

«Кандыдат-спойлер», «спарынг-партнёр Лукашэнкі», «вечны пратэстовец», «крамлёўская кансерва» – якіх толькі метафараў не падабрала грамадскасць да шырокага спектру вылучэнцаў на прэзідэнцкіх выбарах. І сапраўды ў сёлетніх жорсткіх умовах, даволі спрыяльных для ўладаў, вырашыцца ўступаць у прэзідэнцкую гонку менш як за тры месяцы да дня галасавання – справа як мінімум сумнеўная.

Каментуе філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч:

«Калі людзі пачынаюць гуляць з д’яблам, яны мусяць ісці на пэўныя саступкі: маральныя, этычныя і нават прававыя».

Чаму Бабарыка не крытыкуе Лукашэнку?

Найбольшую ўвагу грамадскасці прыцягнулі два кандыдаты, якія ўжо паспелі адзначыцца прэсавымі канферэнцыямі, дзе не абышлося без гучных выказванняў. Гэтак, Віктар Бабарыка, які балатуецца пасля 20-гадовага кіравання «Белгазпрамбанкам», шмат кім падазраецца ў сувязях з Крамлём.

«Калі мець на ўвазе канкрэтна расейскую цікаўнасць, праяўленую да маёй кампаніі, то я магу дакладна сказаць: яна абсалютна нулявая, – заявіў Віктар Бабарыка, прэтэндэнт на прэзідэнцтва.

Цікава, што агентам дэструктыўнага ўплыву Расеі ў Беларусі называюць Бабарыку і штатныя дзяржаўныя прапагандысты, якія самі адкрыта выступаюць за паглыбленую інтэграцыю з Расейскай Федэрацыяй. У той жа момант не варта лічыць, што Крэмль адкрыта падтрымае пэўнага кандыдата на гэтых выбарах, хоць і можа скарыстацца гэтай нагодай для аслаблення перамоўных пазіцыяў Лукашэнкі.

«Пэўныя ціскі будуць працягвацца, але яны таксама маюць свае межы. Тут не варта перабольшваць ролю Беларусі ў вачах Расеі. Расея мае мноства іншых, не менш важных клопатаў, чым узмацненне залежнасці Беларусі ад Расеі», – мяркуе Пётр Рудкоўскі, дырэктар Беларускага інстытуту стратэгічных даследаванняў.

Не абышоў расейскае пытанне ў сваіх прамовах і Валерый Цапкала, які быў у камандзе Лукашэнкі яшчэ ў 1994 г., затым займаў пасаду намесніка міністра замежных справаў, быў амбасадарам Беларусі ў ЗША і ўзначальваў Парк высокіх тэхналогіяў. На пытанне пра дамову аб гэтак званай Саюзнай дзяржаве з Расеяй ён адказаў, што ўсе дамоўленасці мусяць выконвацца.

Як Лукашэнка правядзе выбары падчас эпідэміі?

Валерый Цапкала, прэтэндэнт на прэзідэнцтва:

«На ўзроўні псіхалагічных стэрэатыпаў усё-такі мы не адчуваем розніцы з расейцамі. Я думаю, што менавіта нашая культурная блізкасць, нашае шматвяковае ўзаемадзеянне ёсць значна больш каштоўным фактарам. І яно менавіта будзе вызначаць нашыя асаблівыя стасункі з Расеяй».

Віктар Бабарыка пра шокавую тэрапію, Пагоню і «вшывых блохаў»

Цікава, што як Бабарыка, так і Цапкала хоць і заяўляюць пра свае вялікія кіраўнічыя амбіцыі, катэгарычна ўстрымліваюцца ад крытыкі свайго галоўнага палітычнага апанента. Прозвішча кіраўніка краіны ні разу не прагучала з іхных вуснаў у негатыўным кантэксце. А ўся крытыка адрасавалася выключна нейкім безасабовым уладам.

«Уявіце сабе, што ўсе, хто незадаволены сённяшнім рэжымам, захапіліся Бабарыкам. Бабарыку намалявалі 20 ці 30 % на выбарах, а ён ведае, што ён атрымаў 48–50 %. І мог бы прэтэндаваць на другі тур, а ў яго перамогу адабралі. Скажыце, Бабарыка – той чалавек, які выведзе людзей на вуліцу дамагацца перагляду?» – пытае Уладзімір Мацкевіч.

Адказ на гэтае пытанне агучыў сам былы кіраўнік «Белгазпрамбанку».

«Я лічу, што ЦВК абараняе заканадаўства Рэспублікі Беларусь і грамадзянаў РБ пры галасаванні. Гэта маё абсалютнае перакананне, як бы ні будавалі канспіралагічныя тэорыі», – мяркуе Віктар Бабарыка.

Ці зразумеў Бабарыка, што назваў канспіралагічнымі тэорыямі, напрыклад, усе справаздачы сотняў назіральнікаў за выбарамі ў Беларусі ад АБСЕ? Невядома. Але пазіцыя зразумелая.

«Зноў жа, я лічу міфатворчасцю масавыя рэпрэсіі, якія могуць узнікнуць», – працягвае Віктар Бабарыка.

Фактычна, цяпер толькі Мікалай Статкевіч, з кандыдатаў пратэсту якога ў выніку зарэгістравалі толькі аднаго, Уладзіміра Няпомняшчых, выказвае жаданне па-сапраўднаму «хістаць човен». Магчыма, дапамагаць яму ў арганізацыі пратэстаў будзе відэаблогер Сяргей Ціханоўскі, якога вызвалілі з-пад арышту пасля заканчэння рэгістрацыі ініцыятыўных групаў. Жонка Ціханоўскага, Святлана, усё ж змагла зарэгістравацца прэтэндэнткаю на прэзідэнцтва, таму блогер будзе мець магчымасць актыўна ўдзельнічаць у кампаніі.

Традыцыйнай жа апазіцыі будзе надзвычай складана: правацэнтрысты, якія вылучылі трох кандыдатаў, таксама разлічваюць скарыстацца часам збору подпісаў для вядзення агітацыйнай працы. Разлічваць на нейкае сур’ёзнае падтрыманне і ўвагу да выбарчай кампаніі з боку Захаду цяпер вельмі складана.

Зянон Пазняк: Будуць дзясяткі тысяч смерцяў

Каментуе Пётр Рудкоўскі:

«Прайшлі тыя часы, калі Захад вельмі актыўна ўдзельнічаў у прэзідэнцкіх або парламенцкіх кампаніях у Беларусі. Цяпер справа вельмі простая: мы супрацоўнічаем з Беларуссю на прагматычных умовах – гэта значыць, з тымі, хто выконвае рэальную ўладу, мінус пэўныя перагібы. То бок не падтрымліваем рэчаў, якія ідуць насуперак нашым базавым каштоўнасцям».

Разумеючы гэта, улады могуць пайсці на абсалютна выйгрышны сцэнар – дапусціць да выбараў людзей з абсалютна мірнай пазіцыяй, тым самым стварыўшы уражанне як нейкай канкурэнцыі, гэтак і дэмакратычнасці.

«Тыя людзі, якім ужо абрыдла гэтая ўлада, гэты рэжым, якія не разбіраюцца ў палітычных працэсах, якія не захопленыя звышкаштоўнымі ідэямі кшталту незалежнасці, беларускай мовы і гэтак далей, – яны бачаць нейкіх прывабных асобаў і цягнуцца за імі. І пратэст, так бы мовіць, назапашваецца на іх. А іх функцыя ў тым, каб «зліць» гэты пратэст, спыніць яго», – мяркуе Уладзімір Мацкевіч.

Стратэгія граматная. І пакуль выглядае на тое, што гэты план рэжыму цалкам спраўджваецца. Бабарыка і Цапкала дазволяць стварыць ілюзію альтэрнатывы і забяспечаць яўку беларусаў на выбарах, чаго без гэтай гульні цяжка дабіцца ва ўмовах эпідэміі каронавіруса.

Зміцер Міцкевіч, belsat.eu

Сюжэт з праграмы «ПраСвет» ад 22.05.2020

Іншыя тэмы выдання:

Калаж з фота: Natalia Fedosenko/TASS/Forum, Alexander Nikonov/Forum

 

Hавiны