Як набліжаныя да Лукашэнкі бізнесоўцы хаваюцца ад санкцыяў

Belsat.eu распавядае, як набліжаныя да рэжыму Аляксандра Лукашэнкі бізнесоўцы, якія трапілі пад заходнія санкцыі, спрабуюць вывесці свае актывы з-пад удару.

Аляксей Алексін

Аляксей Алексін. Скрыншот з відэа president.gov.by

Чакалі, што Аляксей Алексін трапіць пад санкцыі яшчэ ў канцы 2020 года, але ў апошні момант яго выкраслілі са спісу. Паводле неафіцыйнай інфармацыі, на гэтым настаяла Латвія, дзе алігарх у тым ліку вядзе бізнес. Праўда, у снежні санкцыі закранулі IT-кампанію «Synesis», чвэрць якой належала Алексіну. Першы санкцыйны манеўр быў звязаны якраз з гэтым актывам: жонка алігарха Іна Алексіна і кампанія «Энерга-Оіл-Інвест» пакінулі склад уласнікаў.

Санкцыі супраць самога Алексіна былі ўведзеныя толькі ўлетку 2021 года. Да персанальных санкцыяў алігарх быў гатовы: яшчэ ў студзені 2021-га ён выйшаў са складу саўладальнікаў сваіх ключавых актываў («Энерга-Оіл» і «Белнафтагаз») і перапісаў іх на сыноў – Віталя і Дзмітрыя.

Сыны алігарха Дзмітрый і Віталь Алексіны. Калаж з фота: alfoot.net і Дима Олексин / VK

Сыны алігарха – людзі не публічныя. Старэйшы сын Дзмітрый як мінімум з 2013 года меў дачыненне да бізнесу бацькі, у тым ліку ў Латвіі. Пры гэтым складана сказаць, адыгрываў ён некалі рэальную ролю ў бізнесе або проста быў намінальным суўладальнікам некаторых актываў. Па-за межамі дзелавога свету Дзмітрый вядомы толькі сяброўствам з гуртам «Цягні-Штурхай», у 2008-м нават зняўся ў іх кліпе.

Імя 23-гадовага Віталя Алексіна да 2021 года наагул ніколі не гучала ў публічнай прасторы. У адкрытых крыніцах пра яго можна даведацца толькі тое, што сын бізнесоўца гуляў у аматарскай футбольнай камандзе «Энерга-Оіл». Паводле інфармацыі belsat.eu, Віталь у 2018-м скончыў БДЭУ, ва ўніверсітэце нічым асабліва не вылучаўся. Некаторыя аднакурснікі нават не ведалі, што ён сын набліжанага да Лукашэнкі чалавека, хаця і разумелі, што Віталь з забяспечанай сям’і. Чым займаўся Віталь пасля ВНУ, дакладна не вядома.

Атачэнне Лукашэнкі карыстаецца афшорам у Арабскіх Эміратах. Эксклюзіўны каментар тытунёвага алігарха «Белсату»

Аднак перавод ключавых актываў на сыноў аказаўся неэфектыўнаю захадаю, бо пад санкцыі трапіў не толькі асабіста Аляксей Алексін, але і ягоныя актывы. У жніўні ЗША ўлучылі ў чорны спіс «Энерга-Оіл» і «Белнафтагаз». Такім чынам, схема абыходу санкцыяў тут не спрацавала.

Праз «Энерга-Оіл» і «Белнафтагаз» сям’я Алексіных валодала «МТБанкам». Але яшчэ ў чэрвені гэты актыў прадалі зарэгістраванай у ААЭ кампаніі «Stoneva Limited» бізнесоўца Рамэа Абдо. Суму ўгоды не называлі.

Злева – Рамэа Абдо. Фота: onliner.by

Рамэа Абдо – нарадзінец Лівана, жыве ў Беларусі з 1993 года. «Я стаў часткаю гэтай краіны і не адрозніваю сябе ад беларусаў. Мая жонка – беларуска», – распавядаў ён у адным з інтэрв’ю. Абдо – сузаснавальнік кампаніі «BNK Estate», што пабудавала ў Менску ГЦ «Galileo», бізнес-цэнтры «Rubin Plaza» і «Silver Tower». Таксама ён займаўся будаўніцтвам гандлёвых цэнтраў «Еўропа» і «Рыга».

Пра сувязі Рамэа Абдо з Алексіным нічога невядома: ягоныя бізнес-партнёры – непальскія інвестары, якія ў тым ліку валодаюць буйнымі банкамі ў сябе на радзіме. Паводле «Нашай нівы», у бізнес-колах дасюль няма згоды, як разглядаць угоду пакупкі беларускага банку – як дэкаратыўную або рэальную. Таму цяпер заходнія партнёры запатрабавалі ад «МТБанку» доказы таму, што ўгода не фіктыўная. «Яны не хочуць мець справы з санкцыямі», – паведаміла крыніца «НН».

Атачэнне Лукашэнкі адмывае грошы праз Літву? Расследаванне

Сям’я Алексіна афіцыйна пазбавілася і латышскіх актываў – кампаніяў «Mamas D» і «Latgales Alus D». Цяпер «Latgales Alus» цалкам належаць бізнесоўцу з Даўгаўпілсу Аляксандру Грахоўскісу, які раней быў бізнес-партнёрам сям’і Алексіна. А «Mamas D» на паперы належыць дырэктару кампаніі Аляксандру Кісялёву.

Мікалай Варабей

Мікалай Варабей. Фота: tut.by

Мікалай Варабей трапіў пад санкцыі ЕЗ яшчэ ў снежні 2020 года. Тады ж ён перапісаў свой базавы актыў – «Чырвоны Бор» – на Алесю Беражную, Вячаслава Атрахімовіча ды Ірыну Панкратаву.

Беражная і Атрахімовіч – топ-менеджары алігарха, займаюць пасады дырэктаркі і галоўнага бухгалтара кампаніі «Інтэрсэрвіс». Ірына Панкратава таксама наўрад ці самастойная фігура: пра яе вядома толькі тое, што ў пачатку 2010-х яна была індывідуальнаю прадпрымальніцай у Наваполацку.

Бізнес на Мальце, сямейныя актывы ў Аўстрыі і санкцыйны манеўр. Распавядаем пра алігарха Вараб’я

«Чырвоны Бор» – 100-адсоткавы ўласнік найбуйнейшага прыватнага беларускага нафтатрэйдару кампаніі «Інтэрсэвіс», а ўжо на «Інтэрсэрвіс» запісана 99,94 % «Абсалютбанку», 100 % Нафтабітумнага заводу і 75 % спецэкспарцёра нафтапрадуктаў – Новай нафтавай кампаніі. Такім чынам, выйшаўшы са складу ўласнікаў «Чырвонага Бору», Варабей на пэўны час вывеў з-пад санкцыяў свае асноўныя актывы ў галіне нафтагандлю і банкаўскай сферы.

Аднак гэтая схема страціла сэнс, калі ЕЗ і ЗША пачалі ўводзіць санкцыі супраць канкрэтных кампаніяў Вараб’я. У чэрвені Еўразвяз ухваліў абмежаванні супраць Новай нафтавай кампаніі (ННК). А 9 жніўня ЗША ўвялі санкцыі адразу супраць «Інтэрсэрвісу», «Абсалютбанку», Нафтабітумнага заводу і ННК.

Пасля санкцыяў ЗША «Абсалютбанк» спыняе аперацыі ў валюце

Таксама ў чорны спіс трапілі «БелКазТранс» і «БелКазТранс Украіна» (апошняя кампанія запісаная на сына алігарха, ягонага поўнага цёзку). На гэтыя фірмы быў завязаны транзіт вугалю і пастаўкі ва Украіну расейскіх нафтапрадуктаў у абыход тамтэйшых санкцыяў.

Адразу пасля ўвядзення амерыканскіх санкцыяў з ліку заснавальнікаў кампаніі «БелКазТранс Украіна» выйшаў Мікалай Варабей – малодшы. А яшчэ ў ліпені нявестка алігарха Валерыя Варабей сышла з «Укрбелнафтапрадукту», хаця супраць яе ніхто санкцыяў не ўводзіў. У абодвух выпадках не было гаворкі пра перапісванне актываў: і сын, і нявестка алігарха проста былі выключаныя са складу заснавальнікаў. Фірмы цяпер належаць іхным былым партнёрам, малавядомым украінскім бізнесоўцам.

Аляксандр Зайцаў

Аляксандр Зайцаў. Фота: pressball.by

Асноўныя актывы Зайцава – зарэгістраваная ў ААЭ кампанія «Sohra Overseas» і «Брэміна Груп», што развівае прамыслова-лагістычны комплекс «Брэміна-Ворша» (суўладальнікі – Варабей і Алексін). Абедзве кампаніі трапілі ў санкцыйны спіс ЕЗ у чэрвені, адначасова з Зайцавым. А ў жніўні абмежаванні супраць «Брэміна Груп» увялі ЗША. Спробаў алігарха схаваць гэтыя актывы ад санкцыяў заўважана не было. Не выключаюць, што Зайцаў палічыў гэта проста бессэнсоўным, бо кампаніі з улікам сваёй рэпутацыі трапілі б пад санкцыі ў любым выпадку.

А вось ва Украіне Зайцаў выйшаў са складу заснавальнікаў кампаніі «Sigma Technology», якая пастаўляе цеплавізары, прылады начнога бачання ды аксесуары да стралковай зброі сілавікам. Пачынаючы з 2018 года, «Sigma» рэгулярна брала ўдзел і перамагала ў дзяржаўных тэндарах ва Украіне.

Фота: SIGMATECHNOLOGY/ Facebook

З ліпеня 55 % «Sigma Technology» належыць латышскай кампаніі «Электраоптыка», а 45 % – украінскай юрыдычнай кампаніі «Де Леге Лата». Belsat.eu раней распавядаў у сваім расследаванні, што «Электраоптыка» (яе заснавальнікі – грамадзяне Латвіі Маркс Блатс і Анжэла Шакіна) нароўні з «Sohra Overseas» і дзяржаўнаю «Белспецзнештэхнікаю» былі ўласнікам важнага прадпрыемства беларускага ВПК – «Кідма тэк». «Электраоптыка» пры гэтым мае шэраг прыкметаў фірмы-пракладкі: не выключаюць, што яна дэ-факта кантралюецца Зайцавым.

«Прадзюсар» у ВПК, латышскі партнёр і фірмы ва Украіне. Распавядаем пра бізнес алігарха Зайцава ў абароннай сферы

Далейшы лёс «Sohra Overseas» у «Кідма тэк» пакуль няясны. Увесну кампанію пераўтварылі ў адкрытае акцыянернае таварыства, дэпазітарыем прызначылі «Беларусбанк» і дапусцілі акцыі да абароту на біржы. З афіцыйнай выпіскі пры гэтым немагчыма зразумець, хто цяпер ёсць уласнікам акцыяў «Кідма тэк».

Фрагмент выпіскі на кампанію «Кідма тэк» з сэрвісу kartoteka.by

Міхаіл Гуцэрыеў

Міхаіл Гуцэрыеў. Фота: РБК

Свой самы маштабны праект у Беларусі Міхаіл Гуцэрыеў рэалізоўваў праз «GCM Global Energy PLC»: гэтая брытанская кампанія ёсць суўладальніцаю прадпрыемства «Слаўкалій», што будуе Нежынскі горна-абагачальны камбінат. Раней уласнікам «GCM Global Energy PLC» быў сам Міхаіл Гуцэрыеў, але пасля ўвядзення ў чэрвені санкцыяў ЕЗ ён перадаў свой пакет акцыяў малодшаму брату – Саіту-Саламу.

У жніўні, адразу пасля абвяшчэння брытанскіх санкцыяў, стала вядома, што Міхаіл Гуцэрыеў перадаў брату і свой пакет акцыяў у кампаніях «Нефтиса» ды «РуссНефть». Таксама алігарх пакінуў пасаду кіраўніка рады дырэктараў «РуссНефти». Кампанія пасля гэтага нават запрасіла юрыдычных кансультантаў, якія мусілі пацвердзіць, што Гуцэрыеў цяпер не кантралюе «РуссНефти» і парушэння нормаў санкцыйнага рэгулявання тут няма.

Саід Гуцэрыеў. Фота: safmargroup.ru

Санкцыі ўскосна мелі наступствы і для бізнесу сына Міхаіла Гуцэрыева – Саіда. Персанальна супраць яго ніхто абмежаванні не ўводзіў, але на фоне апошніх падзеяў ён прадаў свае долі ў трох крыптабіржах – Currency.com, Capital.com і Zubr.io. Пакупнікі – міжнародная крыптабіржа FTX і Віктар Пракапеня – чалавек, які мае цёплыя стасункі з сям’ёю Гуцэрыева. Прадстаўнікі Саіда сцвярджаюць, што ўгоду рыхтавалі з мінулага года. Аднак эксперты перакананыя, што гэта вынік заходніх санкцыяў, бо ўвесь звязаны з Гуцэрыевым бізнес стаў таксічным для еўрапейскіх партнёраў.

Дамоклаў меч «іранскага фармату». Што трэба ведаць пра новыя санкцыі супраць рэжыму Лукашэнкі

Неўзабаве пасля гэтага стала вядома, што Саід Гуцэрыеў сышоў і з пасады генеральнага дырэктара нафтагазавай кампаніі «ФортеИнвест». Праўда, Саід праз кіпрскую фірму «Beristore Holdings Limited» застаецца ўласнікам беларускага «Парытэтбанку».

Аляксандр Шатроў

Як гаманцы Лукашэнкі ўцякаюць ад санкцыяў. Аляксандр Шатроў. Праграма «Давайце разбірацца». Фота: Аляксандр Глебаў / probusiness.io

IT-кампанія «Synesis», якая распрацоўвае і дыстрыбуе сістэмы відэаназірання і аналітыкі, трапіла пад санкцыі ЕЗ яшчэ ў снежні 2020 года. Увесну «Synesis» паспрабаваў схаваць ад санкцыяў свае даччыныя структуры: уласнікам «24х7 Паноптэс» і «Сінэзіс Стратус» замест «Сінэзісу» стаўся заснавальнік IT-кампаніі Аляксандр Шатроў. Яшчэ ў чатырох афіляваных кампаніях змянілі назвы, выкінуўшы адтуль слова «Сінэзіс».

Створаная «Synesis» платформа для маніторынгу грамадскай бяспекі «Kipod» сталася важным інструментам спецслужбаў для ідэнтыфікацыі і пераследу пратэстоўцаў падчас падзеяў 2020 года. Менавіта праз гэта кампанія трапіла пад санкцыі.

Аднак у чэрвені 2021 года і сам Аляксандр Шатроў быў улучаны ў санкцыйны спіс. За некалькі дзён да гэтага Шатроў перааформіў 81 % «Сінэзісу» на дырэктара фірмы Юрыя Сербянкова, а таксама выйшаў са складу ўласнікаў «Сінэзіс Стратус».

У жніўні стала вядома, што Аляксандр Шатроў, ягоны брат Пётр і партнёр з бізнесу Мікалай Пціцын выйшлі са складу ўласнікаў расейскага філіялу «Сінэзісу». Цяпер актыў належыць малавядомаму Аляксандру Шастакову, які ў траўні стаў адным з суўладальнікаў яшчэ аднаго расейскага праекту кампаніі – ТАА «Камера Біай».

Браты Шатровы ды іхны кампаньён Мікалай Пціцын таксама выйшлі са спісу ўласнікаў кампаніі «Стыгма Софт», якая займаецца маніторынгам транзітных перавозаў грузаў па Беларусі. Цяпер 100 % фірмы (раней – 75 %) належаць кампаніі «Белнафтагаз», якую кантралюе сям’я Алексіна. Цікава, што перарэгістрацыя адбылася 9 жніўня – і ў той жа дзень стала вядома, што «Белнафтагаз» (як і асабіста Алексін) быў улучаны ў санкцыйны спіс ЗША.

Хто з набліжаных да ўлады бізнесоўцаў можа трапіць пад санкцыі ЕЗ і што пра іх вядома

ІІ belsat.eu

Падпісвайся на telegram Белсату

Hавiны