Вынікі пошуку для:

«У мяне з галавы сцякала кроў, на Акрэсціна супрацоўнікі пыталіся ў канваіраў, навошта яны мяне прывезлі»

Менчукі Андрэй і Уладзіслаў цяпер жывуць у Батумі. Ці надоўга, мужчыны не ведаюць. Але вяртацца ў Беларусь яны не хочуць, бо не пачуваюцца там у бяспецы. Абодва прайшлі праз пекла першых паслявыбарчых дзён у жніўні 2020 года. Андрэя затрымалі і моцна збілі, потым менчуку намякнулі, што, калі ён напіша заяву, справу могуць завесці супраць яго. Уладзіслаў вучыўся на юрыста і кінуў вучобу, бо «юрыспрудэнцыі ў Беларусі больш няма». Мужчыны распавялі «Белсату» свае гісторыі.

«Я выходзіў, каб паказаць, што мы не спужаліся і нас шмат»

Андрэю 34 гады. Свайго прозвішча ён не называе з меркаванняў бяспекі. Таксама адмаўляецца фатаграфавацца, бо не выключае вяртання ў Беларусь. У Батумі прыляцеў нядаўна, пакуль адаптуецца і спрабуе адпачыць ад сталага пачуцця трывогі. Свой аповед пачынае з дня прэзідэнцкіх выбараў – 9 жніўня 2020 года.

Здымак мае ілюстрацыйны характар. Фота: ТК / Белсат

– Разам з бацькамі і сябрамі мы пайшлі прагаласавалі. З участку не сыходзілі, засталіся на вуліцы чакаць вынікаў. Разам з намі яшчэ чалавек сто стаялі. Але замест агучвання камісіяй пратаколу а 9-й гадзіне ўвечары прыехала міліцыя і ўсіх разагнала.

Мы тады з сябрамі пайшлі на Нямігу. Разгону мо і чакалі, але такой жэсці – дакладна не. Тое, што я ўбачыў, мяне так уразіла, што я пачаў хадзіць на кожны нядзельны мітынг. Хоць да 2020 года палітыкай я не асабліва цікавіўся: пачаў заглыбляцца падчас пандэміі ковіду, калі пабачыў, што робяць, а дакладней, чаго не робяць нашыя ўлады. Хлусня і абыякавасць, а яшчэ і адкрытыя здзекі з экрану пра сала, гарэлку і трактар вельмі падарвалі давер.

10 жніўня я быў на «Пушкінскай». Было адчуванне, нібы ідзе вайна. Я бачыў хлопца, якому адарвала ступак, і засталася толькі пятка, як чалавека параніла святлошумавой гранатай у жывот. У сілавікоў было зашмат спецсродкаў супраць бяззбройных людзей.

За спробу абараніцца зламалі палец і разбілі галаву

– Праз Акрэсціна прайшоў мой знаёмы – выйшаў увесь сіні. Я не мог пасля ўсяго гэтага не выходзіць. Я думаў, што, калі не выйду я – і так падумае кожны: застануся ўдома, няхай іншы выходзіць, – то не выйдзе ніхто. Таму я выходзіў. Трэба было паказаць, што мы не спужаліся і што нас шмат.

Здымак мае ілюстрацыйны характар. Фота: ТК / Белсат

Затрымалі мяне 8 лістапада. Тады не было ніякіх мітынгаў. Каля 11-й гадзіны ўвечары ў маім двары з двух бусаў выскачылі амапаўцы і пачалі хапаць выпадковых людзей. Мяне павалілі на зямлю, скруцілі, зацягнулі ў бус. Было шмат лаянкі, ніякіх тлумачэнняў. У чым я вінаваты? У мяне патрабавалі пароль ад тэлефона, потым ад «Тэлеграму». За кожнае «не дам» я атрымліваў дручком. Білі па баках, руках, нагах.

Калі перасаджвалі ў іншы бус, адзін з іх пачаў біць мяне па галаве дручком. Калі я спрабаваў абараніцца, ён біў з такою сілаю, што дручком зламаў мне палец на правай руцэ, а галаву разбіў да крыві.

Я прасіў выклікаць хуткую дапамогу, але мяне павезлі на Акрэсціна. Там супрацоўнік, які праводзіў асабісты дагляд, заўважыў, што ў мяне зламаны палец. А яшчэ з маёй галавы ўвесь час цякла кроў. Той супрацоўнік запытаў у маіх канваіраў: «Навошта вы яго сюды прывезлі?» Тады і выклікалі хуткую ды адвезлі мяне ў шпіталь.

«Не веру ў хуткую перамогу. Людзі перасталі супраціўляцца»

– Калі паступаеш з такімі траўмамі ў больніцу, твае звесткі ў любым выпадку трапляюць у міліцыю. Потым мяне выклікаў следчы і сказаў: «У цябе ёсць два варыянты: пісаць заяву альбо не пісаць. Калі напішаш, з вялікай доляй верагоднасці да цябе прыйдуць, да тваіх блізкіх і знаёмых, пад цябе пачнуць капаць». На той момант я ўжо ведаў гісторыі, як на людзей, якія падавалі заявы, заводзілі крымінальныя справы, таму вырашыў не пісаць.

Праз месяц – паўтара мне прысудзілі штраф паводле 23.34.

Здымак мае ілюстрацыйны характар. Фота: ТК / Белсат

Цяпер я ў Батумі, пакуль адпачываю. Ёсць думкі пра эміграцыю назусім, але не ў Грузію. Буду пазней вызначацца, у залежнасці ад сітуацыі ў Беларусі. Цяпер я там не магу адчуваць сябе ў бяспецы. У жорны сістэмы трапляюць цалкам невінаватыя людзі: разумееш, што і ты можаш зноў трапіць.

Агулам я настаўлены аптымістычна, але не веру, што нашая перамога будзе хутка. Людзі перасталі супраціўляцца. Ходзяць на працу, з усім пагаджаюцца. Страйкаваць не хочуць. А самыя актыўныя, разумныя, эліты з’язджаюць. А з іх жа і пачынаецца пратэст. Калі іх зусім не застанецца ў краіне – будзе цяжка.

«Першыя тры дні пасля выбараў не мог спаць»

Уладзіславу – 29 гадоў. У 2020-м працаваў таксоўцам і вучыўся на трэцім курсе факультэту правазнаўства ў адным з менскіх універсітэтаў. Пра сутнасць беларускай палітыкі ведаў з асабістага досведу: быў назіральнікам на парламенцкіх выбарах. Але таго, што адбывалася ў жніўні 2020 года, маладзён не чакаў. Гэтак жа, як і Андрэй, Уладзіслаў адмаўляецца называць прозвішча і фатаграфавацца для публікацыі.

– 9 жніўня я спрабаваў трапіць да стэлы, але не паспеў, там ужо было перакрыта. Мы з сябрамі і людзьмі, якія проста, як і мы, выйшлі на вуліцы, ішлі ў бок стэлы на крыкі «Жыве Беларусь!» па праспекце Пераможцаў, па якім раптоўна перасталі ездзіць машыны. Раптам пад’ехалі чырвоныя бусы, з іх выкінулі святлошумавую гранату. Было вельмі страшна. Але мы ішлі. А потым заўважылі, што з боку стэлы спусціліся сілавікі са шчытамі. Так нам адрэзалі шлях. Але мы бачылі і чулі, як там усё бліскала і грымела.

Здымак мае ілюстрацыйны характар. Фота: Аліса Ганчар / Белсат

У той вечар мяне ўразіла тэхніка для разгону. Глядзеў і не верыў: яны што, гэтым каўшом людзей будуць разганяць? Мая кроў бурліла, хацелася нешта рабіць. Я не мог зразумець: як гэта? Мы ж людзі, і яны таксама людзі!

Першыя тры дні пасля выбараў я не мог спаць. Засынаў на пару гадзінаў, прачынаўся, сядаў у машыну і ехаў да сяброў думаць, што рабіць далей.

А калі слухаў сваіх пасажыраў, якія амаль усе былі пратэстава настроеныя, я пачынаў верыць, што вось-вось – і ўсё зменіцца. Не змянілася.

«Я хадзіў на кожны мітынг і не разумеў, як можна было не хадзіць»

– На наступны вечар на «Пушкінскай» я трапіў у сапраўднае пекла. Я прыйшоў, хоць 9-га мне было страшна, але злосць на несправядлівасць перакрывала ўвесь страх.

Я ўбачыў, як сілавікі могуць у рандомным парадку страляць у людзей, у машыны. Майму сябру аскепак трапіў у жывот. Я асабіста не бачыў, але чуў, як крычалі: «Прапусціце, вязём чалавека без нагі».

Людзі большую частку часу спакойна стаялі, але ў нейкі момант з натоўпу паляцелі кактэйлі Молатава, і я нават радаваўся, бо гэта здавалася справядлівым адказам. Упершыню ў жыцці я радаваўся нечаму такому. Цяпер афіцыйна мы маем амаль 700 палітычных вязняў. А колькі тых, каго афіцыйна не прызналі? Пацярпелі тысячы людзей. Цяпер ахвяраў больш, чымся магло б быць, калі б год таму людзі паднаціснулі.

Здымак мае ілюстрацыйны характар. Фота: Белсат

Я хадзіў на кожны мітынг. З дня народзінаў зрываўся і ехаў на мітынг. Я не разумеў, як можна было не хадзіць.

Мяне ні разу не затрымалі, хоць давялося ўцякаць ад жорсткага разгону. Падчас аднаго з мітынгаў нас атачылі. Справа з двара вылецелі святлошумавыя гранаты. Уцякаць не было куды, але я пабег і здолеў уратавацца.

У Беларусі больш не мог ні вучыцца, ні працаваць

– Яшчэ летась я вучыўся на трэцім курсе на юрыста. Калі ўсё пачалося, з’явіліся сумненні: навошта я вучуся, якая тут можа быць юрыспрудэнцыя, калі тут усё робіцца так, як скажуць зверху? Я сышоў і на вучобу не збіраюся вяртацца, пакуль у нас не будзе нармальнай, сапраўднай юрыспрудэнцыі ў краіне. Таксама я не мог працаваць і не разумею дасюль, як можна працаваць і такім чынам падтрымліваць сваймі падаткамі сістэму.

Я прыляцеў у Батумі ў сакавіку першым самалётам, як толькі адкрылі Грузію, знялі каранцін.

Вяртацца не збіраюся, пакуль удома такая сітуацыя. І сыход Лукашэнкі для мяне не перамога. Бо там, наверсе, усе такія, і прыбіраць трэба ўсіх, не толькі яго. Патрэбная поўная люстрацыя.

Здымак мае ілюстрацыйны характар. Фота: Белсат

Я быў назіральнікам на парламенцкіх выбарах у 2016 годзе. І тады на свае вочы пабачыў праўду. Налічыў я адну колькасць людзей, якія прыйшлі, а калі выніковую лічбу агучылі зусім іншую, я шмат даведаўся пра нашую сістэму. Зразумеў, што вось так у нас выбіраюць усіх, хто там сядзіць на пасадах. Яны гнілыя ўсе.

У Грузіі перастаеш баяцца паліцыю

– У Грузіі мне падабаецца праз адчуванне свабоды. Хоць тут не рай. Эканамічна цяжка, гэта не Еўропа. Тут дрэнна з працай. Аднак мне ўдалося, працую кіроўцам.

Я тут праехаў шмат вёсак, і ў кожнай з іх, нават там, дзе дарог амаль няма, усё беднае, але там ёсць жыццё. Там шмат людзей, жывёлы. У нас жа ў вёсцы ўбачыш аднаго-двух дзядуляў, бабуль – і ўсё. Ніхто не трымае кароў, свіней. Вёска памірае. А тут – жыццё. Гэта ўражвае.

Тут перастаеш баяцца паліцыю. Ты іх бачыш, і ў цябе ўнутры нічога не сціскаецца ад пачуцця небяспекі, ты не чакаеш, што цябе зараз запакуюць. Хоць у самым пачатку яшчэ на аўтамаце іх баішся, і гэты страх я бачыў не толькі ў сабе, а і ў іншых беларусаў. На адной акцыі, памятаю, калі мы стаялі са сцягамі, пад’ехала паліцыя. Я бачыў, як людзі напружыліся, нехта пачаў адыходзіць, нехта – тлумачыць, што мы тут нічога дрэннага не робім, а Грузію вельмі любім і за ўсё дзякуем. А паліцыянты выслухалі і пытаюць: «Чым мы можам вам дапамагчы?» Уяўляеце шок беларуса? Паліцыя пытае, чым можа дапамагчы. Пасля такіх выпадкаў пачынаеш разумець, якою мусіць быць сапраўдная паліцыя, якая служыць народу.

Ганна Ганчар, belsat.eu

Падпісвайся на telegram Белсату

Hавiны