Аб'ектыў 25.05.2019 Актывісты адшукалі 20 расстрэльных ямінаў каля Кабыляцкай гары – другіх Курапатаў


Даследаванне мясцовасці з дапамогаю сучаснай тэхнікі ды старых мапаў зладзілі сябры ініцыятывы «Кабылякі. Расстраляныя ў Воршы»

Курапаты пад Менскам ці 9-ы кіламетр чарнігаўскай шашы пад Гомлем, Хайсы пад Віцебскам ці Кабыляцкая гара пад Воршаю – усё гэта месцы пахавання ахвяраў камуністычнага тэрору. Але калі ў Курапатах расстрэльныя ямы даўно зафіксаваныя і апісаныя прынамсі тапаграфічна, то ў іншых месцах масавых расстрэлаў гэтая праца яшчэ наперадзе.

Каля двух дзясяткаў расстрэльных ямаў 1930-х гадоў адшукалі ды пазначылі актывісты ў лесе ля Кабыляцкай гары пад Воршаю – на месцы сталінскіх расстрэлаў. Сябры ініцыятывы «Кабылякі. Расстраляныя ў Воршы» зладзілі адмысловае даследаванне мясцовасці з дапамогаю сучаснай тэхнікі ды старых мапаў.

«Спецыяльна для гэтага я знайшоў старыя мапы, за 1941 год, і на іх бачна, што старыя дарогі захаваліся. Тыя контуры, якія былі ў 41-м годзе, па якіх, магчыма, вазілі на расстрэл сюды людзей, яны захаваліся», – кажа Ігар Станкевіч, каардынатар ініцыятывы «Кабылякі. Расстраляныя ў Воршы».

Менавіта ўздоўж гэтых старых дарог і размешчаная большасць зарослых ямінаў, якія актывісты сфатаграфавалі ды пазначылі іх GPS-каардынаты.

Рэпартаж Ірыны Дарафейчук глядзіце ў поўным выданні навінаў за 25 траўня

Дагэтуль інвентарызацыяй пахаванняў на Кабыляцкай гары ніхто не займаўся. Знойдзеныя яміны актывісты плануюць пазначыць на электроннай мапе.

«Хацелася б зрабіць такую самую мапу, як гэта зроблена па Курапатах – дакладныя яміны, дакладныя каардынаты, магчыма, нават памеры, каб калі будзе магчымасць правесці тут нейкае даследаванне, мы ведалі, што яміны знаходзяцца там і там, і трэба там іх шукаць», – працягвае Ігар Станкевіч.

Кабыляцкая гара – другое пасля Курапатаў афіцыйна прызнанае ў Беларусі месца сталінскіх рэпрэсіяў. Рэшткі пяцідзесяці расстраляных знайшлі ва ўрочышчы яшчэ ў 1982-м годзе, падчас будовы чыгункі. Усяго ж па розных ацэнках тут расстраляныя ад трохсот да пяці тысячаў чалавек.

«Я б хацеў бачыць народны мемарыял кшталту Курапатаў, дзе асноўным рухавіком развіцця з’яўляюцца людзі. Не дзяржава, не чыноўнікі, а менавіта людзі. Каб людзі па магчымасці ўсталёўвалі помнікі сваім продкам», – кажа Вадзім Філіповіч, праўнук аднаго з расстраляных.

Менавіта сваякі расстраляных, а не дзяржава, займаюцца сёння даследаваннем ды апісаннем месца пахаванняў ахвяраў рэпрэсіяў. Архівы КДБ не раскрытыя да сёння, таму дагэтуль не вядомыя ні дакладная колькасць загінулых, ні месцы расстрэлаў.

Ірына Дарафейчук, «Белсат»

Глядзі таксама
Каментары