15 гадоў таемнай смерці апазіцыйнага актывіста Андрэя Зайцава

Пятнаццаць гадоў таму пры таямнічых абставінах загінуў сябра Аб’яднанай грамадзянскай партыі ды моладзевага руху «Зубр» Андрэй Зайцаў. Як і штогод, ушанаваць памяць актывіста на Рандоўскія могілкі ў Гомлі прыйшлі ягоныя сябры ды паплечнікі.

«Было бачна, што чалавек перажывае за дэмакратыю, гатовы працаваць на тое, каб у Беларусі адбыліся пераўтварэнні», – узгадвае актывіст Васіль Палякоў.

Папрацаваць Андрэю не далі, яму пагражалі

Удзел маладзёна ў прэзідэнцкай кампаніі 2001-га года стаўся прычынаю ціску з боку спецслужбаў. Першая сустрэча са службоўцам адбылася нечакана.

«Ён казаў, што яго выклікалі ў ваенкамат, зачынілі на ключ дзверы. У гэты час чалавек, які прадставіўся супрацоўнікам КДБ пачаў на яго ціснуць. Ён сказаў: калі не будзе ў цябе праблемаў, будуць праблемы ў тваёй маці і брата. Ён вельмі за гэта перажываў», – узгадвае грамадскі актывіст Андрэй Толчын.

Гэта было далёка не ўсё. Са словаў Андрэя, супрацоўнік, які назваўся Алесем Еўсцігнеевым, пагражаў яму турмою.

Ён стаў мне пагражаць: «Ты вось займаўся перадвыбарнаю кампаніяй, звязаны з «зубрамі». Я ў адказ: «А што тут такога?». Ён – мне: «На табе ж вісіць крымінальная справа!» Кажу: «Калі вісіць, я за гэта сам адказваць буду». Ён: «Я табе прапаную: альбо ты будзеш супрацоўнічаць з намі, і я табе дапамагу, каб ты не сеў, альбо ты сядзеш за краты, і табе там будзе яшчэ горш».

Турма і прыніжэнні з боку КДБ

Андрэя Зайцава пачалі шантажаваць крымінальнаю справаю за нібыта блізкія стасункі з няпоўнагадоваю дзяўчынаю. Паводле прысуду, актывіст мусіў адбыць тры месяцы ў зняволенні. Тэлефонную размову з прыніжэннямі і пагрозамі Андрэй паспеў запісаць на дыктафон.

«КДБ схапілі за руку ў той момант. Рэальным аказаўся і Алесь і пэйджар, з якога ішлі паведамленні. «У апошні дзень жыцця ён не быў замкнёны ў сабе. Ён быў вельмі радасным чалавекам. У яго была магчымасць не трапіць у турму», – мяркуе Андрэй Толчын.

Неўзабаве пасля публікацыі маладзёна знайшлі павешаным у сваёй кватэры

Са словаў паплечнікаў, Андрэй Зайцаў збіраўся зʼехаць за мяжу, а нават меў набытыя квіткі. Таму смерць актывіста выклікае пытанне: самагубства ці забойства?

У гомельскім КДБ заявілі, што супрацоўнік з прозвішчам Еўсцігнееў у ведамстве не працуе. Завесці Крымінальную справу па факце гібелі маладзёна пракуратура адмовілася. Усе доказы ў выглядзе гуказапісаў размовы з інтэрнэту зніклі.

Ян Бабіцкі, «Белсат»

Глядзі таксама