„Mińsk – miasto cudzego słońca” – Biełsat zaprasza na pokaz filmu i dyskusję w ramach Wawa Design Festiwal


Mińsk jako wielka dekoracja? Miasto słońca? Idealne sowieckie miasto? Białoruska stolica jest miejscem unikatowym – miastem wybudowanym niemal od podstaw na ruinach starego prowincjonalnego miasta I Rzeczpospolitej, a potem Imperium Rosyjskiego. Zapraszamy na pokaz filmu i dyskusję już w najbliższy czwartek w Soho Faktory na ul. Mińskiej 25.

Mińsk – miasto cudzego słońca / Jak powstawało idealne sowieckie miasto / Pokaz filmu Biełsatu i dyskusja 12.09, godz. 19.00 / Soho Factory / Muzeum Neonów / II piętro.

Czyszczenie przeszłości

Po utworzeniu Białoruskiej SRR rozbudowa miasta nie była priorytetem sowieckich władz. Mińsk znajdował się jedynie kilkadziesiąt kilometrów od polskiej granicy i nawet w 1938 r. podjęto decyzję o przeniesieniu białoruskiej stolicy do Mohylewa. Jednak 17 września 1939 r. sprawił, że miasto znalazło się w centrum republiki. To przekonało władze do zainwestowania w stolicę nowej zjednoczonej sowieckiej Białorusi. Powstał unikalny projekt wybudowania miasta, którego jądro składało się z prostokąta 8 na 3 km pokrytego jednolitą stalinowską zabudową. Jednak, by ten plan zrealizować potrzeba było wyczyszczenia śladów przeszłości.

Już przed wojną bolszewicy zabrali się za zacieranie śladów związków z kulturą Zachodu. Na pierwszy ogień poszli mieszkańcy starego Mińska, w którym udokumentowano istnienie ośmiu miejsc masowych pochówków ofiar stalinowskich represji – liczonych w setkach tysięcy.

Uwolnić miejsce

Miasto w sensie architektonicznym pozostało. Drogę do ostatecznego przekształcenia białoruskiej stolicy we wzorcowe komunistyczne miasto otworzyli Niemcy paradoksalnie wspierani przez Armię Czerwoną. Mińsk został poważnie zniszczony w wyniku niemieckiej ofensywy w 1941 r. Miejska zabudowa padała ofiarą nie tylko agresorów, ale również wycofujących się sowieckich wojsk, które niszczyły budynki, by nie dostały się w ręce w wroga. Potem w 1944 r. radzieckie lotnictwo kilkakrotnie przeprowadziło zmasowane naloty, które powiększyły straty – głównie w budownictwie cywilnym.

Brama na wschód

Niemcy po zdobyciu planowali jednak wykorzystać stolicę byłej sowieckiej Białorusi do swoich celów. Okupanci stworzyli podstawy planu przebudowy miasta, które miało stać się bramą na Wschód i ośrodkiem niemieckiej kolonizacji podbitych terytoriów ZSRR. Z planu zrealizowali jedynie projekt eksterminacji miejscowej ludności żydowskiej. Po wojnie Sowieci powrócili do swojego monumentalnego planu stworzenia idealnego, komunistycznego grodu. Przywódcy sowieckiej Białorusi wprowadzili go w życie częściowo rękami tysięcy niemieckich jeńców wojennych i za pieniądze z niemieckich reparacji wojennych. Po wojnie pod kilof poszły dalsze pozostałości „niewłaściwej” historii – i mimo protestów ten proces trwa do dziś. Zapoczątkowany wtedy proces urbanizacji był jednym z najszybszych na terenie ZSRR i trwał nieprzerwanie do końca lat 70.

Najbardziej sowiecka

Tworzenie nowego idealnego sowieckiego miasta to również symbol ogromnych zmian społecznych na Białorusi, których celem było stworzenie nowego idealnego sowieckiego społeczeństwa. Lata rusyfikacji i sowietyzacji nie poszły na marne. Współczesna Białoruś do dziś uznawana jest za najbardziej sowieckie społeczeństwo na terytorium b. ZSRR. Częściowo stało się to za sprawą rządzącego od 20 lat nieprzerwanie prezydenta Łukaszenki –który robi wszystko, by na swoim terytorium pozostawić jak najwięcej pozostałości po upadłym imperium.

jb/Biełsat

www.belsat.eu/pl

Zobacz też
Komentarze