Jak Białorusini zbierają na odnowienie zabytków I Rzeczpospolitej


Na Białorusi lokalne władze inicjują akcje zbiórki pieniędzy na ratowanie zabytków. Biełsat sprawdził jak bardzo ofiarni są Białorusi dla zachowania swojego dziedzictwa historycznego.
View Колькі беларусы ахвяруюць на помнікі? in a larger map.

Zamekw Bychowie fot. radzmia.orgZamekw Bychowie fot. radzmia.orgZamek w Bychowie (obwód mohylewski) był ośrodkiem dóbr hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza, który wybudował na wysokim brzegu Dniepru w latach 1590-1619 zamek- jedną z najpotężniejszych twierdz na wschodzie Rzeczypospolitej. Rozbudowę prowadził Lew Sapieha i dobudował umocnienia miejskie.

W styczniu br. władze rejonu bychowskiego rozpoczęły akcje zbierania środków na remont dwóch zagrożonych wież zamku. Władze zamierzają przeprowadzić szereg akcji czynu społecznego – dzięki którym zostaną wypracowane środki na prace rekonstrukcyjne, która maja zakończyć się 2018 r. W ciągu miesiąca w Bychowie udało się zebrać 45 mln. rubli – (ok 16 tys. zł)Tak zamek ma wyglądać po rekonstrukcji, fot. radzima.orgTak zamek ma wyglądać po rekonstrukcji, fot. radzima.org

Pas słucki, fot. wikiPas słucki, fot. wiki







Słuck – był miejscem, gdzie w czasie I Rzeczpospolitej działała manufaktura słynnych pasów słuckich – obowiązkowego elementu tradycyjnego szlacheckiego stroju. Słuckie Muzeum Krajoznawcze chce wykupić od prywatnych kolekcjonerów dwa pasy – co będzie kosztować ok. 180 tys. dol. Na razie zebrano dwie trzecie tej sumy. Obecnie na Białorusi znajduje się pięć pasów.


Cerkiew św. św. Borysa i Gleba w Grodnie (Kałożska) wybudowana przez kniazia Usiewałada Dawidowicza. To jedna z najstarszych zachowanychCerkiew św. św. Borysa i Gleba w Grodnie, fot. wikiCerkiew św. św. Borysa i Gleba w Grodnie, fot. wiki prawosławnych świątyń w Europie północnej. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1138 r. Prawdopodobnie w XVI w. powstał przy niej prawosławny monaster św. św. Borysa i Gleba. W 1635 obiekt został przejęty przez unitów, zaś w 1697 powstał przy nim klasztor bazyliański.

W Grodnie w 2010 roku zainicjowano akcję „Razem uratujmy Kałożę”. Miejscowy urzędnicy wezwali do ofiarowywania pieniędzy na remont świątyni, który będzie kosztował ok. 6 mld rubli (ponad 2,2 mln zł.). W ciągu pierwszego roku zbiórka przyniosła 200 mln rubli (ok. 73 tys zł). Latem 2011 r. wokół cerkwi przeprowadzono badania archeologiczne.

Projekt pomnika Mendoga autorstwa Waleriana Januszkiewicza, fot. catholic.byProjekt pomnika Mendoga autorstwa Waleriana Januszkiewicza, fot. catholic.by

Pomnik Mendoga i zamek w Nowogródku – miejscowe władze zbierają pieniądze na konserwację ruin zamku i budowę pomnika wielkiego księcia litewskiego Mendoga, który prawdopodobnie również został koronowany na króla w Nowogródku. Zakończenie prac renowacyjnych. przewidziano w roku 2015 r. Oprócz środków budżetowych i datków pieniądze mają pochodzić z zysków loterii „Skarbnica”. Odbyło się już 29 edycji loterii, z których ostania przeprowadzona w październiku ub.r. przyniosła dochód 3 mln rubli. Z kolei na rachunek nowogródzkich władz w 2011 roku wpłynęło 39 mln. rubli.

Historia budowy pomnika Mendoga – zjednoczyciela ziem litewskich, który prawdopodobnie w 1253Zamek w Nowogródku według Wiktora Staszczniuka, fot. wikiZamek w Nowogródku według Wiktora Staszczniuka, fot. wiki koronował się na pierwszego i jedynego króla Litwy – napotyka na większe problemy. Już w 2009 r. wybrano projekt pomnika autorstwa Hienadzia Buraukina – i wtedy urzędnicy zainicjowali zbiórkę. Jednak w 2011 r. białoruskie ministerstwo kultury postanowiło przeprowadzić drugi konkurs, w którym wygrał projekt Siarheja Bandarenki i Pawła Łuki. Zbiórka środków trwa. Ruiny zamku w Nowogródku fot. Aleks Korat/radzima.orgRuiny zamku w Nowogródku fot. Aleks Korat/radzima.org




Statut Wielkiego Księstwa Litewskiego – wrócił do kraju dzięki ofiarności Białorusinów. W ubiegłym roku Białorusinom udało się odkupić od prywatnego kolekcjonera egzemplarz oryginalnego statutu Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1588 r. – wydrukowany w języku starobiałoruskim. Jest to jedyny egzemplarz dokumentu, który uznawany jest za dokument konstytucyjny określający prawa i obowiązki księcia. Na apel mohylewskiego muzeum historycznego darczyńcy wpłacili 15 tys. dol., a 30 tys. dołożyła firma „Ałpary”. Jak podkreśla jeden z inicjatorów akcji Andrej Radkou, fakt, że Białorusini przekazują datki na odnowę zabytków czy wykupienie dóbr kultury to dobry znak, że ludzie interesują się historią i kulturą. „Nie ma sensu narzekać, że pieniądze wpływają powoli” – podkreśla w rozmowie z Biełsatem.

Niewygodna tradycja historyczna

Białoruś pod rządami Łukaszenki ma dwuznaczny stosunek do historii Wielkiego Księstwa Litewskiego, w którego skład chodziły ziemie dzisiejszej Białorusi i którego elita de facto składała się w większości z białoruskich rodów szlacheckich. Sam Łukaszenka podkreśla związek z Rosją i odwołuje się do historii sowieckiej Białorusi. Na początku swoich rządów doprowadził do zastąpienia historycznego godła Białorusi – Pogoni godłem przypominających herb BSRR. Jednak mimo to białoruskie władze odnawiają zabytki pozostałe z czasów WKL, takie jak np. zamek w Nieświeżu czy Mirze.

JB/Ak/Biełsat

www.belsat.eu/pl

Zobacz też
Komentarze