Аляксандр Фядута Узяліся за рукі – і дранг нах Захад!

паліткансультант

Беларусам не грошай не хапае для нармальнага жыцця. Усё ўжо прывыклі выжываць і нават навучыліся зводзіць канцы з канцамі. Кожны сам вызначае для сябе мінімальна прымальны ўзровень шчасця. Камусьці хопіць бутэлькі «чарніла», камусьці – каб дзіця хадзіла ў школу на дзявятую раніцы, а на дзясятую. А камусьці трэба, каб зборная па хакеі не выпала з вышэйшага эшалону.

Але ўсім патрэбнае яшчэ адна, абавязковая ўмова. Кожны хоча, каб яго паважалі. І кожнаму хочацца паважаць сябе самога.
Я цяпер не пра размову двух падвыпіўшых і дрэнна паголеныя асобаў, якія сядзяць на лаве з бутэлькай піва ў руцэ і пытаюцца адзін у аднаго:

– Ты мяне паважаеш?

На такім узроўні ўсе адзін аднаго паважаюць, бо можна ж і ў вока атрымаць, калі адказ няправільны. Хочацца іншай павагі. Абʼектыўна адчувальнай.

Апладысменты на «Еўрабачанні» – гэта так, гэта прыкмета павагі. Чым больш апладзіруюць, тым больш паважаюць. Таму што нашыя добра спявалі. Класна спявалі. Ды яшчэ на беларускай мове. Ды яшчэ без замежных прадзюсараў. Ды яшчэ і… Увогуле, я не да таго, што беларускія прадзюсары – самыя класныя ў свеце. Проста ўпершыню выступала тая група, якую захацеў беларускі глядач – і ўсе засталіся задаволеныя. Тыя, хто вечна сядзіць у тэлевізары і вырашае за нас, – яны на гэтым разам дазволілі нам самім вырашаць. І спявалі гэтыя хлопец у кучарашкамі і сімпатычная дзяўчынка вельмі добра. І – так, мне было прыемна, што спявалі на беларускай мове. І мне нават было напляваць, што яны сямнаццатыя там ці нейкія яшчэ. Я апынуўся сярод тых, чый выбар быў задаволены. Гэта было важна.

Ва Украіне цяпер, уласна кажучы, два святы. «Еўрабачанне», дзе нават скандал з голым азадкам мацёрага пранкера абазначыў наяўнасць дэмакратыі. І права грамадзянаў Украіны наведваць ЕЗ без візаў. Пры гэтым значная частка ўкраінцаў, хто мае намер зліняць у шэнгенскую зону і знайсці там хоць чорную, але аплочваную працу, – яны ведаюць, што гэты рэжым «без віз» не дае права працаваць легальна. Што працоўную візу ўсё роўна прыйдзецца атрымліваць. Але сам факт, што тваю краіну і цябе прызналі годным права свабоднага перамяшчэння па тэрыторыі Еўразвязу, – ён грэе, праўда? Нас паважаюць!..

Гэта значыць, іх – украінцаў – паважаюць. А нас?

І потым. Важна і тое, хто менавіта паважае.

У суседнім ад мяне падʼездзе жыве інвалід. Ён былы «афганец». Практычна без рук навучыўся вадзіць машыну, забіваць цвікі малатком, ня спіўся і захаваў аптымізм ды любоў да жыцця. Пасля 25 сакавіка мы з ім выпадкова сустрэліся на вуліцы.
– О! – сказаў ён мне. – Як добра, што цябе не пасадзілі! Я хваляваўся.

Мне было прыемна, што чалавек, які заслугоўвае ў маіх вачах найвышэйшай павагі, сказаў мне гэтыя словы. Я паціснуў абрубак ягонай рукі, які застаўся пасля разрыву гранаты, – як заўсёды раблю, калі мы вітаемся – і мы разышліся.

Успомніце: хоць раз стужка «Facebookʼу», увесь беларускі сегмент інтэрнэту так перажываў праз тое, хто пераможа на «Славянскім базары»? Там жа таксама трапляюцца не самыя дрэнныя выканаўцы, у тым ліку нашыя – узгадаем таго ж Пятра Ялфімава. Але яны перажываюць, а мы – не. А вось падчас «Еўрабачання» – так. Напэўна, слова «Еўропа» валодае для нас магічным значэннем. Нам важна, каб яны нас паважалі – еўрапейцы. Нам важна разумець гэта, адчуваць іхнае прызнанне. Таму многія цяпер з такой зайздрасцю, якую цяжка схаваць (ледзь не сказаў: нянавісцю) цэдзяць скрозь зубы:

Дааахахлы хииииитрыеееее

Так, яны хітрыя. Яны свой выбар зрабілі і больш дванаццаці гадоў за яго змагаліся. І атрымалі тое, чаго хацелі. Дорага заплацілі за павагу з боку Еўропы. Але спачатку яны самі пачалі паважаць сябе. Паважаць сябе – а зусім не ненавідзець тых, каго паважаюць іншыя. У гэтым розніца.

І калі ўсё роўна ўсіх нас абʼядноўвае жаданне дамагчыся павагі з боку Еўропы, можа, ну яго – гэты «Славянскі базар»? Возьмемся за рукі – і дранг нах Захад? Усёй краінай. Разам з дамамі, каткамі і нават з «лініяй Сталіна» – куды ж яе падзець? За 25 гадоў можна было б чагосьці дамагчыся. Але…

Паглядзіцеся ў люстэрка і сумленна скажыце самі сабе: мы – як народ, як сукупнасць індывідуальнасцяў, якія адчуваюць культурную роднасць, – мы сябе паважаем?

Толькі сумленна!

іншыя запісы
Каментары