У Горадні памірае каштан Элізы Ажэшкі


Горад можа страціць адзінага сапраўднага сведку пісьменніцы.

У Горадні на сёння ёсць дом-музей пісьменніцы, вуліца яе імя, гранітны бюст ды каштан з яе саду – адзіны сапраўдны сведка пісьменніцы. Дом-музей – навароб 1970-ых гадоў, помнік усталяваны ў міжваенны час.

Цяпер 150-гадовы каштан – пад пагрозай: эколагі лічаць, што ён можа не дажыць нават да жніўня.

Ігар Лапеха сочыць за дрэвам ужо не першы год. Пасля рэканструкцыі ў 2008-м эколаг нават скіроўваў уладам зварот з папярэджаннем пра імаверны сумны лёс дрэва, але атрымаў звычайную адпіску.

«Дрэва заражанае грыбком, яго перыядычна «дабівае» мініруючая моль», – распавядае спадар Ігар.

«Яно, безумоўна, распусціцца сёлета, але страціць лістоту ўжо ў сярэдзіне жніўня. Запасу сілаў, мяркую, не хопіць, каб перажыць чарговы халодны сезон», – кажа эколаг.

У заяве 2008-га году Лапеха спасылаўся на будаўнічыя правілы, якіх трэба прытрымлівацца, каб не загубіць каштан падчас рэканструкцыі ходнікаў побач. Камель варта было абвязаць піламатэрыяламі, каб не пашкодзіць кару. У абшарах кроны, якая паўтарае форму каранёвай сістэмы, будаўнічыя працы наагул не павінны былі здзяйсняцца. Само зялёнае кола пры камлі павінна было быць не менш за палову кроны.

Ігар Лапеха

Да эколагаў тады ніхто не прыслухаўся, нічога з пералічанага здзейснена не было, таму дрэва і знаходзіцца на мяжы жыцця і смерці. Са словаў Лапехі, каштану яшчэ можна дапамагчы, калі прыняць неадкладныя меры.

«Калі сёлета зняць вакол каштана бетонную плітку, падкарміць дрэва, унесці ўгнаенні, зрабіць тэрапію супраць грыбка і апрыскаць ад молі – яно яшчэ магло б жыць. Варта было б таксама амаладзіць крону, але зрабіць гэта не па-варварску, каб адзін пянёк не застаўся. Комплекс гэтых мераў, зрэшты, зусім не затратны», – заяўляе Лапеха.

Каштаны ў Горадні з’явіліся яшчэ ў часы гарадскога старасты Антонія Тызенгаўза ў другой палове XVIII ст. Таму, як сцвярджае Лапеха, гарадзенскія каштаны могуць апынуцца ці не найстарэйшымі ў былой Расейскай імперыі. Той жа Кіеў, які традыцыйна лічыцца «горадам каштанаў», мае толькі два стогадовыя каштаны на тэрыторыі Кіева-пячорскай лаўры. Рэшта – пасляваенныя пасадкі.

Самыя цікавыя гарадзенскія каштаны са сфармаванай кронай былі знішчаныя ў 2010-м годзе на вул. Рэпіна, тэрыторыі колішняга парку пры рэзідэнцыі Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Зараз у гарадскіх уладаў ёсць шанец захаваць хаця б каштан Элізы Ажэшкі.

АК

Глядзі таксама
Каментары