Онлайн нобэлеўскай лекцыі Святланы Алексіевіч: Час надзеі змяніў час страху. Час павярнуў назад


Святлана Алексіевіч скончыла чытаць сваю нобэлеўскую лекцыю. Заля апладзіруе стоячы.

«Я на гэтай трыбуне не адна, побач са мной сотні галасоў. Яны заўсёды са мной, з самага дзяцінства. Ні ў каго не было ні бацькоў, ні братоў, ні сыноў. Загінуў кожны чацверты. Пасля вайны Беларусь была краінай жанчын. Але яны гаварылі не пра вайну, а каханне. Я ведала з дзяцінства, што такое каханне».

Святлана Алексіевіч распавядае гісторыі ейных галасоў – пра жыццё, смерць і каханне. На цырымонію сабралася шмат людзей. Вядоўца прадстаўляе Святлану Алексіевіч і прамаўляе па-шведску. Перакладчыца сінхронна тлумачыць пісьменніцы.

Я люблю як кажа чалавек. Адзінокі чалавечы голас.

Мой шлях да гэтай трыбуны заняў 40 гадоў. Не заўсёды ён мне быў пад сілу. Ад чалавека да чалавека. Шмат разоў я хацела забыць гэтыя галасы. І плакаць ад радасці, што пабачыла прыгожага чалавека, таксама хацела.

Мы жылі ў краіне, дзе вучылі смерці. Вучылі любіць чалавека са зброяй.

Мы выраслі сярод катаў і ахвяраў.

Я напісала пяць кніг, але мне падаецца ўсё гэта адна кніга. Чырвонай імперыі няма, а чырвоны чалавек застаўся.

Усе мае каханыя былі з саўка. Але я не магу іх так назваць. Усе яны маглі пражыць іншае жыццё, але пражылі савецкае.

Праўда трэба даваць так як есць. Тут патрэбная зверхлітаратура. Мяне заўсёды мучыла, што праўда раздробленая і не ўмяшчаецца ў адно сэрца.

Мяне цікавіць гісторыя душы, быт душы.

Не раз чула, што тое, што я пішу – не літаратура, а дакумент. А што такое літаратура, хто мне адкажа на гэтае пытанне?

Мяне цікавіць маленькі вялікі чалавек, таму што пакуты яго павялічваюць. Тое, што з намі адбываецца не асэнсавана.  Трэба гэта прагаварыць.

Прабіцца да чалавечай душы цяжка. Яна засмечаная забабонамі стагоддзя, яго прыхільнасцямі і падманамі. Тэлевізарам і газетамі.

Мая кніга пра тое, што вайна – гэта забойства. Як хутка на вайне чалавечае жыццё ператвараецца ў нішто.

Дакументы – жывыя істоты. Яны мяняюцца разам з намі.

Я ўпэўнена, што такіх дзяўчат, як у 40-я гады, больш ніколі не будзе. Наш галоўны капітал – пакуты. Чаму яны не канвертуюцца ў свабоду?

Вайна – параджэнне мужчынскай прыроды.

Я пыталася ў сябе, якую кнігу пра вайну я хацела б напісаць. Хацела б напісаць пра чалавека, які не страляе, не можа стрэліць у іншага чалавека, якому сама думка пра вайну прыносіць пакуты. Дзе ён? Я яго не сустрэла.

На маіх вачах чарнобыльскі чалавек ператварыўся ў чарнобыльскага. У Афганістане, хлопец мне крычаў: «Што ты, жанчына, можаш зразумець пра вайну? Хіба людзі так паміраюць на вайне, як у кнігах і кіно? Там яны паміраюць прыгожа, а ў мяне ўчора сябра забілі, куля трапіла ў галаву. Ён яшчэ метраў дзесяць бег і лавіў свае мазгі…»

Перад «чырвоным» чалавекам стаялі сотні пытанняў, ён перажываў іх у адзіноце. Ніколі ён не быў такі адзінокі, як у першыя дні волі. Вакол мяне былі узрушаныя людзі. Я іх слухала…

Раней наш свет яшчэ дзяліўся на тых, хто сядзеў і хто саджаў, сёння дзяленне на славянафілаў і заходнікаў, на нацыянал-здраднікаў і патрыётаў. А яшчэ на тых, хто можа купіць і хто не можа купіць. Апошняе, я б сказала, самае жорсткае выпрабаванне пасля сацыялізму, таму што нядаўна ўсе былі роўныя.

Два галоўных рускіх словы: вайна і турма. Скраў, пагуляў, сеў … выйшаў і зноў сеў…

Бяру на сябе смеласць сказаць, што мы ўпусцілі свой шанец, які ў нас быў у 90-ыя гады.

Час надзеі змяніў час страху. Час павярнуў назад …

Тут можна пачытаць поўны тэкст лекцыі Алексіевіч.  Бруская пісьменніца Святлана Алексіевіч а 19:30 па менскім часе пачне чытаць Нобэлеўскую лекцыю па літаратуры ў Шведскай Акадэміі.

Здымачная група «Белсату» знаходзіцца гэтымі днямі ў Стакгольме. У чацвер мы адзіныя сярод беларускіх тэлеканалаў пакажам уручэнне Нобэлеўскай узнагароды Святлане Алексіевіч.

Прамовы лаўрэатаў уваходзяць у гісторыю літаральна – Шведская акадэмія публікуе гэтыя тэксты ў сваіх зборніках. Зрэшты, нобэлеўскія лекцыі самі становяцца літаратурай – выступы Гюнтэра Граса, Іосіфа Бродскага і Віславы Шымборскай сталі папулярнымі і цытаванымі лонг-рыдамі.

Ужо вядома, што ў сваім выступе Алексіевіч будзе казаць, між іншым, пра тое, аб чым пісала ў сваіх кнігах і пра тое, што ў іх не ўвайшло – між іншым, пра Чарнобыль і Афганістан.

Чытайце таксама>>> «Чаму я павінная з’язджаць? Няхай улады з’язджаюць». Размова «Белсату» са Святланай Алексіевіч (відэа)

ДД, belsat.eu

Глядзі таксама
Каментары